4 de enero de 1944

4 de enero de 1944


We are searching data for your request:

Forums and discussions:
Manuals and reference books:
Data from registers:
Wait the end of the search in all databases.
Upon completion, a link will appear to access the found materials.

4 de enero de 1944

Europa ocupada

Partisanos yugoslavos capturan Banjaluka

Italia

El 5. ° Ejército captura una cabeza de puente al otro lado del río Peccia

Alemania

Los escolares alemanes se movilizarán para realizar tareas relacionadas con la guerra

Guerra en el mar

USS Omaha (CL-4) y USS Jouett (DD-396) detecta al corredor del bloqueo alemán Rio grande llevando caucho a Alemania. los Rio Grande's la tripulación abandona el barco y lo echa a pique.



4 de enero de 1944: John F. O'Kane, quien luchó por el público, se retira como sellador de pesos y medidas.

Si en los últimos 36 años alguna vez ha sido corto de peso en el mercado de la carnicería, si pagó cinco galones de gasolina y recibió solo cuatro y medio, si sus recetas no se han surtido al pie de la letra de la fórmula, o si lo han llevado a dar un paseo en trineo en ese supuestamente anillo de diamantes de 1 quilate, no culpe a las escalas o los medidores porque han sido revisados ​​y sellados una vez al año por uno de los funcionarios más concienzudos que jamás haya "sellado" un peso o medida.

Nos referimos, por supuesto, a John F. O’Kane, quien ayer entregó su balanza a Francis J. Hughes, recién nombrado funcionario público. O'Kane, quien cumplió 70 años el 8 de diciembre, comienza oficialmente su jubilación obligatoria esta semana después de tres décadas de lucha para ver que el Sr. y la Sra. John Q. Public Consumer obtienen su medida completa, una pelea en la que se ha enfrentado todos los interesados, desde el vendedor de maní de la esquina hasta la corporación petrolera de mil millones de dólares.

¿No lo crees? Bueno, pregúntele a algunas de las estaciones de servicio que tuvieron que devolver docenas de viejas bombas manuales de gasolina porque el Sr. O'Kane no creía que les estuvieran dando a los consumidores la medida correcta. Pregunte a algunas de las empresas, que en los últimos 10 años intentaron instalar medidores de bombas de gasolina que no cumplían con las calificaciones del Sr. O’Kane como medida justa. Ese asunto se ventiló en sesiones ejecutivas y el decreto del sellador se mantuvo.

John F. O’Kane no es tan descarado como algunos intentarían hacerte pensar. Ha sido tan duro con los más pequeños como con los más grandes. Una vez demandó a un antiguo comerciante de carbón local por ponderación corta, tomó una buena ráfaga de uno de los diarios locales, pero cuando el humo se disipó, el Sr. O'Kane fue reivindicado y el periódico volvió con una agradable palmada en el de vuelta por él.

"Supongo que me han maldecido mucho", dijo el sellador jubilado mientras seguía dando vueltas por la oficina del sellador hoy, "pero sé que la mayoría de los comerciantes son mis amigos y que les respeto". Una charla con todos los comerciantes que el Sr. O’Kane ha visitado en las últimas tres décadas lo confirmará.

Esta historia en la historia ha sido seleccionada de los archivos por Jeannie Maschino, The Berkshire Eagle.


Accidente y recuperación de HUMP en el Tíbet: enero de 1944

Estoy buscando los registros de personal de la USAAF de un avión C-87 que se estrelló en el Tíbet en enero de 1944. & # 160 Fueron recuperados en 1993 y 1994 por una expedición combinada de Estados Unidos y China en el lugar del accidente, un campo de nieve glaciar y posteriormente fueron identificados y enterrados en 1998.

He recibido información de todos los parientes menos uno: el jefe de equipo, un soldado raso que estaba casado. & # 160 Era de Minnesota.

También visité la AF Historical Research Agency y busqué información de la gente de historia de TRANSCOM en Scott AF Base, IL (registros de transporte y patrones climáticos históricos en la Bahía de Bengala; estoy buscando una razón meteorológica forense para el accidente en el Tíbet, 400 millas al norte de su base de Jorhat, India, en el valle de Brahmaputra.

¿Alguien sabe de una fuente redundante de estos registros? Estoy hablando con los curadores del museo HUMP en Warner Robbins AF Base, GA, pero no creo que puedan ayudar. & # 160 También he hablado con el Asociación de Pilotos de HUMP: han sido de gran ayuda, pero ningún organismo que sirvió en Jorhat durante este período es comprensiblemente confuso en los detalles.

Re: lugar del accidente de HUMP y recuperación en el Tíbet: enero de 1944

Supongo que esta es la tripulación a la que te refieres. Fueron enterrados juntos en Arlington: "Beebe era de Minnesota. Su ex esposa, Johanne J. Platzer, y su sobrina, Cynthia Read, estaban entre los familiares que asistían a los servicios".

La fuente anterior contiene una gran cantidad de enlaces de búsqueda que pueden ser útiles:

" Comentarios / Cita
Notas / Enlaces:

Informe de tripulación aérea desaparecida (MACR) 2138

Re: lugar del accidente de HUMP y recuperación en el Tíbet: enero de 1944

El informe de la tripulación aérea perdida del vuelo se puede encontrar aquí: Página 10 Informes de la tripulación aérea perdida, Segunda Guerra Mundial - Fold3

Re: lugar del accidente de HUMP y recuperación en el Tíbet: enero de 1944
Servicios de investigación en los archivos nacionales 29.06.2017 7:13 (в ответ на William Jordan)

Gracias por publicar su consulta en History Hub.

A partir de finales de mayo de 1943, las Fuerzas Aéreas del Ejército exigieron que se presentara un Informe de tripulación aérea perdida (MACR) cuando una tripulación se perdiera en combate. Durante el transcurso de la Segunda Guerra Mundial se presentaron unos 16.700 informes de este tipo. La mayoría de los informes contienen el nombre, rango y número de servicio de los miembros de la tripulación, fecha, lugar y circunstancias de la unidad de pérdida a la que se asignó a la tripulación el lugar de origen del vuelo y algunos detalles sobre la aeronave en sí. Desafortunadamente, no todas las pérdidas están documentadas. Si el destino de la tripulación se establecía en unos pocos días, a menudo no se presentaba un informe. Si un avión se pierde debido a un accidente, generalmente no se presenta un informe. Y, debido a que era tiempo de guerra, ocasionalmente hubo lapsos en completar incluso los informes requeridos.

La Rama de referencias textuales de los Archivos Nacionales en College Park, Maryland (Archivos II) tiene tres índices separados de los Informes de Tripulación Aérea Desaparecida; están ordenados por número de cola de avión, por fecha de pérdida y por apellido del miembro de la tripulación. Buscamos en el índice de fecha MACR para enero de 1944 y encontramos tres números MACR potenciales para C-87 en la región del accidente que está investigando: MACR 2043 (que es un duplicado de MACR 2090) y MACR 2093. Estos informes se han digitalizado y están disponibles en Fold3 y se pueden ver de forma gratuita desde cualquier centro de investigación de los Archivos Nacionales.

También encontramos este artículo de noticias que parece estar describiendo el accidente que está investigando. La fecha del accidente aparece aquí como 31 de diciembre de 1944, por lo que también buscamos en el índice MACR para esta fecha, pero no pudimos ubicar ningún informe para el tipo de avión y la ubicación que anotó en su pregunta.

Si tiene preguntas sobre los archivos MACR, puede comunicarse directamente con la Rama de referencias textuales en Archives II ([email protected]). Si conoce el número de cola del avión y / o los nombres de los miembros de la tripulación que faltan, pueden buscar los otros índices MACR para ver si existe un informe sobre el accidente.

Dado que los restos fueron reubicados en la década de 1990, es posible que exista un expediente de personal fallecido de la Fuerza Aérea de los EE. UU. (IDPF) para ellos. Para acceder a estos, comuníquese con HQ AFPC / DPWCS, Air Force Casualty Services, 550 C Street West, Suite 14, Randolph Air Force Base, TX 78150-4716. & # 160 El número gratuito es (800) 433-0048. El sitio web es http://www.afpc.af.mil/library/casualty.asp.

Gracias, nuevamente, por compartir su pregunta con History Hub y buena suerte con su investigación en curso.


Anzio Landings - Cronología de la Segunda Guerra Mundial (22 de enero - 5 de junio de 1944)

Con la campaña italiana casi estancada, el camino a Roma estaba lejos en el futuro de las fuerzas invasoras aliadas. Los alemanes no estaban dispuestos a regalar terreno italiano a los británicos y los estadounidenses y cada yarda se luchó en duros combates a distancia y cuerpo a cuerpo. El primer ministro británico, Winston Churchill, comprendió bastante bien los objetivos e ideó un plan propio: colocar una fuerza grande y activa detrás de los frentes enemigos atrincherados y crear el caos al interrumpir las líneas de suministro y comunicación mientras rodeaba a las fuerzas alemanas restantes en el territorio italiano. península. Las distracciones vendrían en forma de bombardeos aéreos aliados, así como ataques concentrados a lo largo de la sólida línea Gustav, un frente defensivo organizado por los alemanes para incluir una línea que iba de costa a costa, negando la entrada de los aliados en las regiones del norte de Italia. La sorpresa de tal esfuerzo por parte de los Aliados fue, por lo tanto, esencial.

La fuerza aliada zarpó el 21 de enero de 1943 y estaba en tierra en Anzio y Nettuno a la medianoche. Se encontró poca o ninguna resistencia enemiga y esto llevó a una creciente confianza entre las fuerzas de desembarco a medida que más y más hombres y máquinas llegaban a tierra. Sin embargo, el general de división John Lucas decidió concentrar todas las fuerzas entrantes en la cabeza de playa en lugar de avanzar hacia el interior. Para el 28 de enero, unos 70.000 hombres habían desembarcado.

Los aterrizajes en Anzio fueron totalmente inesperados para los defensores alemanes, pero la demora en la acción por parte de Lucas jugó bien en la respuesta del defensor. Los alemanes construyeron un anillo defensivo alrededor de la cabeza de playa y lo bombardearon desde posiciones lejanas durante la semana. Las batallas campales posteriores vieron las líneas vacilantes para ambos lados y los alemanes habrían cortado la cabeza de playa en dos fuerzas de combate individuales si no fuera por una valiente acción de represalia por parte de los Aliados. El empeoramiento del clima y la creciente posición de un punto muerto llevaron a los desembarcos de Anzio a una pausa, ninguno de los lados estaba dispuesto a ceder terreno, pero pagando un precio mortal para mantenerlo.
Winston Churchill escribió al comandante supremo aliado sobre las operaciones en Italia, Sir Harold Alexander, con las críticas palabras: "Esperaba ver un gato salvaje rugiendo en las montañas, y ¿qué encuentro?" ¡Una ballena revolcándose en las playas! '' Tal era su descontento con la progresión de la batalla. Si no fuera por el avance aliado en la Línea Gustav seguido por la captura de Monte Cassino el 17 de mayo de 1944 y el encuentro de las fuerzas aliadas cerca de Terracina, los desembarcos de Anzio habrían demostrado ser un fracaso desastroso similar al de Gallipoli en World Guerra 1.

Esta pérdida una vez más puso a los alemanes en retirada y el Camino a Roma estaba ahora abierto para que lo tomaran.


Hay un total de (25) Anzio Landings - WW2 Timeline (22 de enero - 5 de junio de 1944) eventos en la base de datos de la línea de tiempo de la Segunda Guerra Mundial. Las entradas se enumeran a continuación por fecha de ocurrencia ascendente (de la primera a la última). También se pueden incluir otros eventos principales y finales para tener una perspectiva.

Por la tarde, un convoy aliado de 243 barcos zarpa de la bahía de Nápoles hacia las playas de Anzio y la cercana Nettuno.

Sábado 22 de enero de 1944

La Operación Shingle, el desembarco anfibio en Anzio, es promulgada por los Aliados. A la cabeza está el VI Cuerpo de Estados Unidos bajo el mando del mayor general John Lucas.

Sábado 22 de enero de 1944

A las 12 de la noche, unos 45.000 soldados aliados y 3.000 vehículos se encuentran en las playas.

Sábado 22 de enero de 1944

Las fuerzas británicas mantienen la línea en el río Moletta.

La cabeza de playa de Anzio se consolida en un bolsillo concentrado por orden de Lucas.

Sábado 22 de enero de 1944

Las fuerzas estadounidenses mantienen la línea en el Canal Mussolini.

El coronel general alemán von Mackensen toma el control del nuevo 14º ejército con sede a 30 millas al oeste de Roma.

La Luftwaffe alemana comienza con fuertes ataques de ametralladora y bombardeo de las fuerzas aliadas.

Martes, 25 de enero de 1944

La cabeza de playa de Anzio continúa creciendo con las tropas y el equipo aliados, lo que la convierte en un objetivo principal para los alemanes que se reagrupan.

Para esta fecha, unos 70.000 hombres, 27.000 toneladas de mercancías, 508 cañones de artillería y 237 tanques están en tierra en la cabeza de playa.

Von Mackensen traslada seis divisiones a Anzio, a unas diez millas de la cabeza de playa aliada.

La 1ª División Blindada de los Estados Unidos captura la ciudad de Aprilia.

Los alemanes son rechazados en Cisterna.

Hitler entrega un ultimátum al comandante en jefe supremo de las operaciones de Italia, el mariscal de campo Kesselring, para que luche a muerte y empuje a las fuerzas aliadas invasoras al mar.

Los aliados sufren unas 5.000 bajas en la acción de Anzio para esta fecha.

Las fuerzas de Von Mackensen ahora suman unas ocho divisiones de fuerza.

Sábado 12 de febrero de 1944

Winston Churchill escribe una carta crítica al comandante en jefe supremo de las operaciones aliadas en Italia. En sus escritos afirma que esperaba ver "un gato salvaje rugiendo" y no ha visto nada más que una "ballena revolcándose en las playas".

Miércoles 16 de febrero de 1944

Kesselring lanza un gran contraataque contra las fuerzas invasoras aliadas.

Jueves 17 de febrero de 1944

Los aliados pierden unas cuatro millas de territorio pero se mantienen firmes fuera de Anzio.

Domingo 20 de febrero de 1944

El ataque alemán es más o menos repelido, a costa de 5.500 bajas alemanas.

Martes 22 de febrero de 1944

Los aliados reemplazan al ineficaz general de división Lucas por el general de división Lucius Truscott.

Martes 29 de febrero de 1944

Von Mackensen cancela la ofensiva alemana en medio de un aumento de bajas y pocas ganancias.

Miércoles 1 de marzo - 22 de mayo de 1944

El compromiso de Anzio se limita a una actividad menor por el momento, con los aliados atrincherados y los alemanes tratando de desalojar a los invasores por medios limitados.

El VI Cuerpo de EE. UU. Rompe el perímetro de Anzio y se adentra en las colinas de Alban.

El VI Cuerpo de EE. UU. Continúa con sus ganancias y finalmente se combina con el Cuerpo de UU que llega. El camino a Roma está ahora en manos del Ejército de los Estados Unidos y se están tomando medidas para el asalto final a la capital.


4 de enero de 1944 - Historia

Lista mensual de informes de accidentes de USAAF / USAF

Nota: ¡Pueden tardar un poco en abrirse!

Si el mes no es un hipervínculo activo, eso significa que aún no se ha subido el mes, pero deberíamos tenerlo activo en los próximos meses.
AAIR está buscando voluntarios para ayudar con las bases de datos. Si bien nuestras bases de datos contienen decenas de miles de registros, ¡están lejos de estar completas! Necesitamos voluntarios para ayudar revisando el microfilm e ingresando la información en una hoja de cálculo. Para ayudar, uno debe tener Excel y un visor de microfilm o ficha que se puede recoger en eBay por alrededor de $ 25.

Un agradecimiento especial a Ted Damick, Chris Fairburn, Craig Gyselinck, Bob Haney, Fred Oberding, Gerhard Moroff, Bill McKee, así como a Jeff y Jen Wilkinson por ayudarnos a indexar estos informes.

1) Fecha & # 8211 La fecha está en formato AAMMDD (año-mes-día). 441021 es el 21 de octubre de 1944.
2) Tipo de aeronave
3) Número de serie y número de serie de la aeronave n.o 8211
4) Escuadrón Sqdn & # 8211 al que se asignó la aeronave
5) Grupo & # 8211 Grupo al que se asignó la aeronave
6) Home Base & # 8211 Air Base a la que se asignó la aeronave
7) AF & # 8211 Army Air Force a la que se asignó la aeronave
8) Acción & # 8211 Tipo de accidente. Ver nuestros códigos de acción Lista por lo que significan cada una de estas abreviaturas.
9) D & # 8211 Daños a aeronaves. Inicialmente, la Fuerza Aérea usó una escala de 1 a 5 para daños, pero hacia fines de 1944 la escala se cambió a 1 a 4.
0 = Ninguno
1 = Ninguno, a veces se usa para menores
2 = menor
3 = Reemplazo sustancial / importante a mediados de 1944 y antes
4 = Destruido / Revisión importante a mediados de 1944 y antes
5 = Destruido

Además de usar las calificaciones numéricas & quotinformes menores & quot, también use:
W - lavado
M- daño mayor (mayúscula M)
m- daño menor (minúscula m)
O- revisión mayor
X- sin daños
BL- En blanco (o la columna se deja en blanco) cantidad exacta de daño no incluida en el informe
10) Piloto & # 8211 Nombre del piloto acusado del accidente. Este campo no incluye a toda la tripulación. Es posible que haya más de un piloto a bordo, así que si encuentra un nombre que no espera, no se sorprenda & # 8212, a menos que, por supuesto, sea un avión de un solo asiento. Si no encuentra el nombre que está buscando, o si está buscando un miembro de la tripulación que no sea el piloto, pruebe nuestra Base de datos de nombres.
11) condado & # 8211 El país en el que ocurrió el accidente. Consulte nuestro código de país Lista (abreviaturas) y use el código para buscar todos los accidentes en ese país.
12) Estado de EE. UU. - El estado de EE. UU. En el que ocurrió el accidente.
13) Ubicación & # 8211 Tenga cuidado al usar este campo, esta es la forma menos confiable de buscar. Si encuentra el accidente, genial, pero si no, ¡no se rinda! Intente buscar de otras formas (fecha, nombre del piloto, base de operaciones, etc.). Si el accidente ocurrió entre dos ciudades, ¿cuál figuraría en la lista? Puede que el informe no incluya una ciudad más lejana o que incluya un nombre de lugar diferente o incorrecto.


Hoy en la historia de la Segunda Guerra Mundial — Ene. 4 de octubre de 1944

Gregorio Diamare y las autoridades eclesiásticas de la abadía de Monte Cassino autorizaron a las tropas alemanas de la Luftwaffe a trasladar obras de arte a Alemania, 4 de enero de 1944 (Archivo Federal Alemán: Bild 101I-729-0005-25)

Hace 75 años — Ene. 4 de noviembre de 1944: Las autoridades eclesiásticas de la Abadía de Monte Cassino dan permiso a la Luftwaffe para trasladar obras de arte a Alemania.

El gobierno fascista de Mussolini en el norte de Italia se apodera de los activos judíos y prohíbe a los judíos poseer tierras o acciones.

El futuro premio Nobel Ralph Bunche se convierte en el primer oficial afroamericano en el Departamento de Estado de los EE. UU., Designado para un puesto en la Sección de Cercano Oriente y África.


Spis treści

Jesienią 1943 stało się jasne, że Polska nie zostanie wyzwolona spod okupacji niemieckiej przez wojska aliantów zachodnich, lecz zajęta przez Armię Czerwoną [4]. Fakt ten niósł za sobą daleko idące konsekwencje polityczne. Kolejne agresywne posunięcia Stalina - zerwanie stosunków dyplomatycznych z Rządem RP na uchodźstwie, kwestionowanie przedwojennej granicy polsko-radzieckiej, inspirowanie ośrodków politycznych konkurencyjnych wobec legalnego rządu RP (Związek Patriotów Polskich, Krajowa Rada Narodowa) [5] - stawiały pod znakiem zapytania nie tylko zachowanie integralności terytorialnej Polski, lecz również jej politycznej niezależności. Rząd RP na uchodźstwie nie mógł w tym zakresie liczyć na skuteczną pomoc ze strony pozostałych członków „Wielkiej Trójki”, gdyż dla mocarstw anglosaskich (Stany Zjednonyczone i WutkaRitzy Brymtawa priori Zjednonyczone i WutkaRitzy Brymtawa. Już podczas konferencji teherańskiej (28 listopada - 1 grudnia 1943) przywódcy „Wielkiej Trójki” wstępnie uzgodnili, że wschodnia granica Polski z ZSRR zostanie oparta o tzw.Linię Curzona, w zamian za co Polska miała uzyskać rekompensatę terytorialną kosztem Niemiec [6]. Informacje o ustaleniach podjętych podczas konferencji w Teheranie nie zostały jednak przekazane polskiemu rządowi na uchodźstwie [7]. Tymczasem w nocy z 3 na 4 stycznia 1944 w okolicach miasta Sarny na Wołyniu wojska sowieckie przekroczyły przedwojenną granicę Polski [8].

Początkowo kierownictwo Polskiego Państwa Podziemnego oraz rząd w Londynie zakładały, że w momencie złamania się niemieckiej machiny wojennej oraz dotarcia wojsk Sprzymierzonych do granic Polsowa, Armia Krajęsky 9 Koncepcja ogólnokrajowego wystąpienia zbrojnego już od jesieni 1939 była nieodłącznym elementem planów Służby Zwycięstwu Polski oraz jej sukcesora - Związku Walki Zbrojnej / Armii Krajowej. W końcu 1942 pod wpływem eksterminacji Zamojszczyzny przez Niemców - plan powstania powszechnego uzupełniono o „fazę walki ograniczonej” poprzez działania partyzanckie [11]. 14 października 1943 komendant główny AK, gen. Tadeusz Komorowski ps. „Bór” wygłosił na posiedzeniu Krajowej Reprezentacji Politycznej referat poświęcony zagadnieniom powstania. Po zaprezentowaniu przewagi okupanta nad siłami konspiracji oraz wskazaniu groźby ogromnych ofiar i zniszczeń, jakie wiązać się będą z porażką ewentualnego zrywu, podkreślił, podkreślił, io naczynsta Sukces ewentualnej akcji powstańczej uzależnił de: 1) jej ścisłego powiązania z operacjami frontowymi aliantów, 2) wyboru odpowiedniego momentu, 3) uzyskania wsparcia zewnętrznego (lottrzeniego) powstanie musi być jednoczesne, powszechne, gwałtowne i krótkotrwałe ”) [12]. „Bór” poinformował również słuchaczy, iż powstaniem zostanie objęty obszar tzw. Polski etnograficznej, na pierwszym miejscu na liście celów powstania znajdować się będzie opanowanie Warszawy [13].

Perspektywa wkroczenia wojsk sowieckich na terytorium Polski wymusiła modyfikację pierwotnych planów powstania. Z tego względu 20 listopada 1943 generał „Bór” - opierając się częściowo na „Instrukcji dla Kraju” z 27 października 1943 [14] - wydał rozkaz w sprawie przeprowadzenia tzw. akcji „Burza”. Ów rozkaz zawierał szczegółowe wytyczne w sprawie działań, które oddziały AK oraz cywilne struktury Polskiego Państwa Podziemnego powinny podjąć w momencie, gdy front wschodni dotrze do grannejic prolszedwo. "Burza" miała rozpocząć się na Kresach Wschodnich, a następnie w miarę przesuwania się frontu obejmować pozostałe części kraju. Przewidywano, że o ile nie zaistnieją warunki umożliwiające rozpoczęcie powstania powszechnego, oddziały AK będą prowadzić wzmożoną akcję dywersyjną na tyłach wycofuzującejn na tyłach wycofuzującejwär. Po wyparciu Niemców oddziały AK - wraz z ujawniającymi się przedstawicielami cywilnych władz Polskiego Państwa Podziemnego - Miały witać Wojska sowieckie w charakterze “gospodarzy prawowitych”, manifestując w Sposób diez przynależność wyzwolonych ziem hacer Polski oraz fakt, iż kontrolę nad Nimi sprawuje legalny Rząd RP. W ten sposób akcja „Burza” pozostawała wymierzona militarnie przeciw Niemcom, un politycznie przeciw ZSRR oraz podporządkowanym mu polskim komunistom [15].

O ile jednak militarne założenia "Burzy" zostały w dużej mierze zrealizowane, o tyle pod względem politycznym zakończyła się ona klęską. Z reguły Armia Czerwona chętnie przyjmowała polską pomoc, współdziałając y oddziałami AK na szczeblu taktycznym. Zdarzało się nawet, że w rozkazach dziennych dowódcy radzieccy wyrażali uznanie dla dzielności i ofiarności polskich żołnierzy. Po wyparciu Niemców operujące na zapleczu frontu formacje NKWD błyskawicznie przystępowały jednak do rozbrajania oddziałów AK. Masowo aresztowano oficerów oraz przedstawicieli cywilnych władz Polskiego Państwa Podziemnego, a szeregowym żołnierzom dawano zazwyczaj do wyboru wstąpienie do Armii Polskiej w ZSwRR lub. W ten sposób Sowieci postąpili m.in. na Wołyniu, w Wilnie, we Lwowie [17], w Zamościu, Lublinie [18]. Rządy mocarstw zachodnich biernie akceptowały działania Stalina, a na skutek funkcjonowania wojennej cenzury oraz działalności silnego prosowieckiego lobby w anglosaskiej prasie, opinia publiczna w EE.UU.

W tej sytuacji grupa oficerów Komendy Głównej AK, skupionych wokół generałów Leopolda Okulickiego ps. „Kobra” i Tadeusza Pełczyńskiego ps. "Grzegorz", zaczęła forsować koncepcję wywołania powstania w Warszawie [20]. W Marcu 1944 generales “bor” wyłączył STOLICE z akcji “Burza”, jednak zwolennicy wystąpienia przekonywali, że powstania wybuch w Warszawie “wstrząśnie sumieniem świata” oraz zmusi Zachodnie rządy i Opinie publiczna no reakcji na stalinowską politykę faktów dokonanych (Czego nie zdołały uczynić lokalne wystąpienia w Wilnie, czy Lwowie) [21] [22]. Argumentowali również, że wyzwolenie Warszawy przez Polaków zada kłam twierdzeniom sowieckiej propagandy jakoby AK „stała z bronią u nogi” oraz postawi Stalina w niewygodnej sytuacji politycznej [23]. 14 lipca 1944 generał „Bór” podkreślił w piśmie do generała Sosnkowskiego, iż wobec rysującej się klęski Niemiec i zagrożenia okupacją sowiecką AK nie może pozostać bezczynna [24]. Po latach tłumaczył natomiast tok myślenia zwolenników powstania następującymi słowami: „chodziło o walkę stolicy, która reprezentuje całość i dalszą sprawę: przez zajęcie Warszawy [25].

22 czerwca 1944 na Białorusi rozpoczęła się wielka ofensywa Armii Czerwonej, znana pod kryptonimem „Bagration”. W krótkim czasie cztery radzieckie fronty rozgromiły niemiecką Grupę Armii „Środek”. Radziecki 1. Front Białoruski otrzymał następnie zadanie sforsowania Bugu, dojścia do Wisły, utworzenia przyczółków na jej lewym brzegu (na północ i południe od Warszawy) oraz opanowania warszawskiej Pragij. Latem 1944 delantero wschodni znajdował się już w niewielkiej odległości od Warszawy.

Tymczasem 3 lipca odbyła się narada z udziałem premiera Stanisława Mikołajczyka, ministra obrony narodowej gen. Mariana Kukiela i Naczelnego Wodza gen. Kazimierza Sosnkowskiego. Kukiel proponował, por w przypadku załamania i rozpadu armii niemieckiej Armia Krajowa podjęła próbę zbrojnego opanowania części kraju, dokąd w odpowiedniej chwili mogłyby się potem udać polskie władze. Sosnkowski ocenił jednak, że w obliczu znacznej przewagi nieprzyjaciela Armia Krajowa nie będzie w stanie opanować większego obszaru lub poważniejszego centrum miejskiego na czas dłubaższy nikka dni, czas dłubaższy kilkajzy, co. Z tego względu rekomendował, aby działania AK nie wychodziły poza przyjętą w planie "Burza" formułę wzmożonej akcji dywersyjnej. Z kolei powstanie powszechne nie powinno być rozpoczynane bez uprzedniego porozumienia z ZSRR na godziwych podstawach [27] [28]. Niemniej cztery DNI później wydał instrukcję dla dowództwa AK, w której zalecał, aby w przypadku pomyślnego rozwoju sytuacji na froncie niemiecko-sowieckim oddziały podziemnej armii podjęły jeszcze przed nadejściem Sowietów sonda samodzielnego - choćby nawet przejściowego i krótkotrwałego - opanowania Wilna, Lwowa, też czy “ innego większego centrum lub pewnego ograniczonego niewielkiego choćby obszaru ”[29].

21 lipca Mialo miejsce spotkanie generałów Komorowskiego, Pełczyńskiego i Okulickiego, w którego trakcie Komendant główny AK wydał Wstępna zgodę na rozpoczęcie powstania w Warszawie, zastrzegając jednak, że datos wystąpienia zostanie ustalona w terminie późniejszym i będzie uzależniona od rozwoju sytuacji na froncie [30]. Planifique wywołania powstania w Warszawie zaakceptował również Delegat Rządu na Kraj Jan Stanisław Jankowski oraz członkowie komisji głównej Rady Jedności Narodowej. 21 lipca generał „Bór” wysłał depeszę do Londynu meldując, że wydał rozkaz stanu czujności do powstania z dniem 25 lipca godzina 00.1, nie wstrzymując przez to dotąd wykonywanej „Burzy” [31]. 25 lipca generał „Bór” poinformował władze w Londynie, że Armia Krajowa jest gotowa przystąpić do walki o stolicę. W tej samej depeszy poprosił też o skierowanie do Warszawy polskiej 1. Brygady Spadochronowej, a także o przeprowadzenie przez alianckie lotnictwo nalotów na niemieckie lotniska w pobliżu miasta (po wystosowaniu dądanzownego AK.

26 lipca do Delegata Rządu na Kraj Jana Stanisława Jankowskiego została wysłana z Londynu depesza (dotarła do adresata dwa dni później) podpisana pseudonimem premiera Mikołajczyka: Na posiedzeniu rządu RP zgodnie zapadła uchwała upoważniająca Was do ogłoszenia powstania w momencie przez Was wybranym. Jeżeli możliwe - uwiadomcie nas przedtem. Odpis przez wojsko do Komendanta AK. Madre. [33] [23] [34] 28 lipca 1944 na posiedzeniu Rady Ministrów pod przewodnictwem wicepremiera Jana Kwapińskiego okazało się, że rząd takiej decyzji nigdy nie podejmował, zaś gen. Stanisław Kopański (szef Sztabu Naczelnego Wodza) i gen. Stanisław Tatar (zastępca szefa Sztabu Naczelnego Wodza do Spraw Krajowych), odpowiedzialni za łączność z Komendą Główną AK o wysłaniu tej depeszy do kraju nie zostali poinformowani [35] [36]. Po latach Mikołajczyk wypierał się inicjatywy wysłania tej depeszy, oskarżając o samowolę ówczesnego ministra spraw wewnętrznych Władysława Banaczyka, zaufanego premiera, który w jego imieniu z nadayn depeszę [36. Istota depeszy z 26 lipca została jednak potwierdzona depeszą wicepremiera Jana Kwapińskiego (zastępującego Mikołajczyka na funkcji premiera), nadaną do Komendanta Głównego AK i Delegata Rządu nazione Kramie. Depesza Kwapińskiego stwierdzała: w związku z sugestiami Naczelnego Wodza, por zaniechać ujawniania oraz akcji czynnej, ustalonej przez Was Rząd RP nie uważa za możliwe zmieniać swej dotychczasowej instrukcji i Waszej decyzji. Sprawy akcji czynnej i ujawnień są w Waszej tylko kompetencji. Obejmuje a i sprawę powstania. Depesza ta nie miała już wpływu na decyzję o rozpoczęciu powstania [37] [38].

26 lipca miała także miejsce odprawa KG AK. Wszyscy zebrani byli zgodni, że względy polityczne nakazują podjęcie walki o Warszawę. Jedyną sprawą budzącą kontrowersje było określenie momentu podjęcia walki [39] [40]. Część oficerów była za powstaniem w dniu 28 lub 29 lipca, inni zalecali ostrożność [c] [39] [41]. Dowódca wywiadu AK, pułkownik Kazimierz Iranek-Osmecki ps. "Heller", poinformował o koncentrowaniu się niemieckich oddziałów wokół Warszawy, w tym trzech dywizji pancernych. Jednocześnie pułkownik Antoni Chruściel ps. “Monter”, dowódca Okręgu Warszawskiego AK, zameldował stan bojowy podległych mu jednostek. "Deprymujące wrażenie" wywarła na zebranych informacja o mizernych zapasach broni i amunicji pozostających w dyspozycji oddziałów AK. Sam “Monter” pozostawał optymistą - uważał, że brak broni zastąpi “Furia odwetu”, un gwałtowne i jednoczesne natarcie na wszystkie niemieckie obiekty w Warszawie pozwoli zaskoczyć i obezwładnić nieprzyjacielski garnizon, który zdaniem dowódcy okręgu stanowił zlepek rôznych oddziałów o miernej wartości bojowej. Konkludując spotkanie, general "Bór" ocenił w porozumieniu z delegatem Jankowskim, że nie ma jeszcze podstaw do wystąpienia zbrojnego. Zapowiedział jednocześnie, że walka w Warszawie zostanie podjęta w najbliższych dniach - w zależności od rozwoju sytuacji na froncie niemiecko-sowieckim oraz „zachowania się Niemców” w Warszawie. Ustalono, że uderzenie rozpocznie się na specjalny rozkaz dowódcy AK - nie wcześniej, jak w chwili, gdy wojska sowieckie zdezorganizują obronę niemiecką na przyczółku warszawskim oraz „gdyla zarysucyr. General „Bór” zarządził jednocześnie, że narady KG AK będą się odtąd odbywać dwa razy dziennie (o 9.00 i 17.00) [41] [42] [43].

Decyzja o wywołaniu powstania w Warszawie dojrzewała przez kilka dni, a wpływ na nią wywarło szereg czynników:

  • pod koniec lipca 1944 mogło się wydawać, że III Rzesza znajduje się na krawędzi upadku. Wojska niemieckie ponosiły porażki na wszystkich frontach, a 20 lipca w „Wilczym Szańcu” miał miejsce nieudany zamach na życie Hitlera. Oznaki niemieckiej klęski były widoczne również w samej Warszawie. W związku z nadciąganiem Armii Czerwonej wśród Niemców w mieście szerzyła się panika, która osiągnęła punkt kulminacyjny w dniach 23–24 lipca i trwała do 27 lipca. Ulicami stolicy wycofywały się na zachód resztki niemieckich oddziałów rozbitych na Białorusi. Z miasta masowo uciekali cywilni Niemcy ewakuowano zakłady przemysłowe, urzędy i więzienia przestała się ukazywać prasa gadzinowa. Miasto przejściowo opuściły także cywilne władze okupacyjne (gobernador Fischer, starosta Leist) oraz niektóre jednostki policji. W tej sytuacji wielu oficerów KG AK było zdania, że ​​powstanie łatwo mogłoby doprowadzić do wyparcia okupantów z Warszawy [44] [45].
  • 21 lipca 1944 powstał w Moskwie tzw. Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego - órgano wykonawczy KRN, który rościł sobie prawo do sprawowania władzy wykonawczej na terenach centralnej Polski wyzwolonych przez Armię Czerwoną. Órgano diez, teoretycznie wielopartyjny, pozostawał zdominowany przez komunistów oraz całkowicie podporządkowany Stalinowi. Zarówno Rząd RP na uchodźstwie, jak i przywódcy Polskiego Państwa Podziemnego uznali powstanie PKWN za wstęp do narzucenia Polsce komunistycznego rządu marionetkowego [46].
  • 26 lipca premier Stanisław Mikołajczyk udał się w podróż do Moskwy, gdzie miał spotkać się ze Stalinem i podjąć ostatnią próbę znalezienia modus vivendi pomiędzy Polską a ZSRR (hacer stolicy ZSRR dotarł 30 lipca). Wyzwolenie Warszawy przez oddziały AK mogło stać się kluczowym elementem przetargowym, wzmacniającym pozycję Mikołajczyka w negocjacjach z radzieckim dyktatorem [47] [48].
  • 27 lipca około 17.00 w Warszawie ogłoszono przez uliczne megafony („szczekaczki”) zarządzenie gubernatora dystryktu warszawskiego, Ludwiga Fischera. Rozkazywał on, aby następnego dnia 100 tysięcy polskich mężczyzn i kobiet wieku desde 17 do 65 lat stawiło się do pracy przy budowie umocnień nad Wisłą (do obrony przed zbliżającą się Armiąc Czerwonącą Czerwonącą się Armiąc).Dowództwo AK obawiało się, że będzie to swoista „Branka” (na wzór tej ze stycznia 1863), mająca na celu wyeliminowanie najbardziej dynamicznego elementu spośród ludności Warszawy [49]. Jeszcze tego samego dnia o 19.00 pułkownik „Monter”, ogłosił alarm dla oddziałów AK w stolicy (według niektórych źródeł uczynił to samowolnie, według innych - w porozumieniu z generałem „Borem”) [50]. 28 lipca na polecenie komendanta głównego AK alarm został odwołany, a następnego dnia żołnierze bez większych incydentów rozeszli się do domów [51]. Tymczasem zarządzenie Fischera zostało całkowicie zbojkotowane przez warszawiaków, co nie spowodowało jednak represji okupanta [d]. Niemniej 30 lipca Reichsführer-SSHeinrich Himmler zwiększył liczbę potrzebnych robotników do 200 tys. [52]
  • 29 lipca (w godzinach wieczornych) Radio Moskwa nadało w języku polskim wezwanie do ludności Warszawy. Głosiło ono, że dla polskiej stolicy „godzina czynu wybiła” oraz zapowiadało, że „czynną walkę na ulicach Warszawy [. ] nie tylko przyspieszymy chwilę ostatecznego wyzwolenia, lecz ocalimy również majątek narodowy i życie waszych braci ”. Tego samego dnia na Murach Warszawy pojawiła się odezwa podpisana przez samozwańczego Generała Juliana Skokowskiego - przywódcę lewicowej Polskiej Armii Ludowej - w której informowano fałszywie, że generales “bor” wraz z KG AK uciekli z Warszawy, un Skokowski obejmuje dowództwo nad wszystkimi organizacjami podziemnymi w mieście i zarządza mobilizację do walki z Niemcami. Z kolei 30 lipca należąca do komunistycznego ZPP „Radiostacja Kościuszko” kilkukrotnie powtórzyła wezwanie, w którym znalazły się słowa: „Ludu Warszawy! ¡Haz broni! Niech ludność całą stanie murem wokół Krajowej Rady Narodowej, wokół warszawskiej Armii Podziemnej. Uderzcie na Niemców, Udaremnijcie ich plany zburzenia budowli publicznych. Pomóżcie Armii Czerwonej w przeprawie przez Wisłę [. ] Milion mieszkańców Warszawy niechaj się stanie milionem żołnierzy, którzy wypędzą niemieckich najeźdźców i zdobędą wolność ”[53]. Sowieckie lotnictwo zrzuciło także nad miastem ulotki propagandowe o podobnej treści [54] [55]. W obliczu tych faktów dowództwo AK obawiało się, że w momencie wkraczania Armii Czerwonej komuniści sprowokują wystąpienia zbrojne, w które masowo zaangażuje się ludność Warszawuch, awocażuje się ludność Warszawuch. W ten sposób komuniści odebraliby legalnym władzom RP ostatni atut oraz potwierdziliby tezy sowieckiej propagandy, jakoby Polskie Państwo Podziemne nie prowadziło walki z Niemcami [53].

29 lipca [56] (część źródeł podaje błędnie 30 lipca) [57] KG AK była referowana przez emisariusza z Londynu, Jana Nowaka-Jeziorańskiego. Ostrzegł on, że w przypadku wybuchu powstania AK nie będzie mogła liczyć ani na wzmocnienie przez stacjonującą w Wlk. Brytanii polską Brygadę Spadochronową, ani na duże zrzuty broni. Wskazał również, że z politycznego punktu widzenia efekt powstania i wpływ na rządy i opinię publiczną w obozie sojuszniczym stanowić będzie „burzę w szklance wody”. Zasugerował jednak, że powstanie może wzmocnić pozycję Mikołajczyka podczas rozmów w Moskwie [58]. Podczas spotkania Nowak-Jeziorański miał usłyszeć de delegata Jankowskiego, iż „walki w mieście wybuchną, czy my tego chcemy czy nie” [59]. Rok później generał „Bór” wyjaśnił Nowakowi, iż jego ostrzeżenia zostałyby wzięte pod uwagę, gdyby owo sprawozdanie zostało złożone o tydzień wcześniej [34].

31 lipca w godzinach porannych odbyła się narada KG AK, zakończona około godziny 12,00 [60]. W Warszawie od dwóch dni słychać już było odgłosy ognia artyleryjskiego zza Wisły. Podczas tej narady nie podjęto jednak decyzji o rozpoczęciu powstania. Generał „Bór” zarządził jedynie utrzymanie pogotowia bojowego oraz odłożenie decyzji do czasu wyjaśnienia sytuacji na froncie. Termin następnej narady wyznaczono na godzinę 18.00 [61]. Około 17.30 [62] w lokalu kontaktowym pojawił się pułkownik „Monter”, który poinformował oczekujących już - Tadeusza Bora-Komorowskiego, Tadeusza Pełczyńskiego, Leopolda Okulickiego i Janinwöw, Rusia, Rusia, Polonia, Polonia czołgi były widziane na Pradze [e]. Pod wpływem tych meldunków general "Bór" poprosił Delegata Rządu na Kraj o pilne przybycie na odprawę. Delegat Jankowski pojawił się po upływie ok. 30 minutos. „Bór” zreferował mu meldunek „Montera” i poprosił o ostateczną decyzję. Wysłuchawszy argumentów obecnych na spotkaniu oficerów delegat Jankowski wydał zgodę na rozpoczęcie powstania. Generał „Bór” wydał następnie pułkownikowi „Monterowi” rozkaz rozpoczęcia akcji zbrojnej w Warszawie następnego dnia, tj. We wtorek, 1 sierpnia 1944 r., o godz. 17,00 [63] [64].

Decyzja zapadła około godziny 18.00. Pułkownik Józef Szostak ps. "Filip" (szef oddziału operacyjnego), pułkownik Kazimierz Iranek-Osmecki ps. „Heller” i pułkownik Kazimierz Pluta-Czachowski ps. "Kuczaba" (szef wydziału łączności) przybyli na odprawę wkrótce po jej podjęciu, gdy na miejscu pozostawał już tylko generał Komorowski, un pozostali uczestnicy się rozeszli. Nowo przybyli oficerowie uzmysłowili „Borowi”, że sytuacja na froncie zaczęła się komplikować. Niemiecka panika w mieście została bowiem opanowana, a 31 lipca rozpoczął się niemiecki kontratak na przedmościu warszawskim. Pułkownik Iranek-Osmecki uznał meldunek „Montera” za przesadzony. Z jego informacji wynikało, iż w rejonie Jabłonna-Wyszków koncentrowała się do bitwy niemiecka 19. Dywizja Pancerna, podczas gdy przedmoście trzymało się i nie było mowy o jego ewakuacji przez Niemców. Przybyły jako ostatni pułkownik Pluta-Czachowski zameldował z kolei „Borowi”, że rozpoczęło się już niemieckie przeciwuderzenie z rejonu Modlina. W tych okolicznościach wkroczenie Armii Czerwonej mogło nie nastąpić tak szybko, jak to zakładano w momencie podjęcia decyzji o rozpoczęciu zrywu zbrojnego w stolicy. Trudno było także oczekiwać, że Niemcy opuszczą miasto bez większych walk. Zdaniem „Bora” por już jednak zbyt późno, aby odwołać powstanie bez narażania stołecznych struktur AK na caos i dekonspirację. Komendant główny był bowiem przekonany, że „Monter” zdążył już wydać oddziałom AK rozkaz o rozpoczęciu powstania [65]. Ponadto generał „Bór” utrzymywał po latach, że: „Iranek-Osmecki po południu 31 lipca nic nowego do zameldowania nie miał i nic dodatkowego nie wniósł”, natomiast meldunek „Kuczaby” - oficeówrewreowy zakzaby ”- oficeówreowy zakzaby. nie mógł być uznany za wiarygodny i nie miał tej samej wagi co meldunek »Montera« ”[66]. Obrońcy decyzji o rozpoczęciu powstania wskazują również, że trudną sytuację wojsk niemieckich na przedmościu warszawskim potwierdzają zachowane dokumenty Wehrmachtu [f]. Przy ocenie położenia wzięto pod uwagę dostanie się do niewoli dowódcy niemieckiej 73 Dywizji Piechoty broniącej przedmościa Warszawy [62]. Ponadto wywiad AK przekazał „Borowi” przechwycony komunikat niemieckiego OKW, głoszący: „Dnia dzisiejszego Rosjanie rozpoczęli generalne natarcie na Warszawę od południowego wschodu” [67].

Tymczasem o godz. 19.00 pułkownik „Monter” wydał rozkaz bojowy o treści: „Alarma, do rąk własnych Komendantom Obwodów. Dnia 31,7. dios. 19.00. Nakazuję »W« dnia 1.08. godzina 17.00. Dirección m.p. Okręgu: Jasna nr 22 m. 20 czynny od godziny »W«. Otrzymanie rozkazu natychmiast kwitować. X ”[62]. W związku z tym, iż od godziny 20.00 obowiązywała w Warszawie godzina policyjna rozkaz ten dotarł do adresatów dopiero następnego dnia [68].

W momencie wybuchu powstania warszawskiego główny ciężar walki z Niemcami wzięły na siebie oddziały Armii Krajowej. Do działań powstańczych przystąpiły wówczas [69]:

  • jednostki Okręgu Warszawskiego AK (siedem obwodów i jeden samodzielny rejon) pod dowództwem pułkownika Antoniego Chruściela ps. "Monter"
  • jednostki dyspozycyjne Komendy Głównej AK - tj. Kedyw KG AK dowodzony przez podpułkownika Jana Mazurkiewicza ps. „Radosław” oraz Pułk „Baszta” dowodzony przez podpułkownika Stanisława Kamińskiego ps. "Daniel".

Jerzy Kirchmayer general oceniał, że ogólny stan liczebny jednostek AK w Warszawie wynosił ok. 50 tys. zaprzysiężonych żołnierzy (mężczyzn i kobiet) - z czego ok. 45 281 służyło w jednostkach Okręgu Warszawskiego AK, ok. 2300 w szeregach Kedywu, 2200 w Pułku „Baszta”. Według tego samego autora w ramach okręgu funkcjonowało 800 plutonów AK (647 pełnych plutonów oraz 153 plutony „szkieletowe”), w tym 198 plutonów Wojskowej Służ de Ochrony Powstania [69].

Ponadto po wybuchu powstania do walki włączyli się również członkowie pozostałych organizacji podziemnych: Narodowych Sił Zbrojnych (de 740 a 3500 żołnierzy), komunistycznych Armii Ludozwej. , Polskiej Armii Ludowej (de 120 a 500 żołnierzy) [70] [71] [72]. Zgodnie z porozumieniem zawartym 8 sierpnia 1944 oddziały AL pozostawały podporządkowane pod względem taktycznym dowództwu AK, zachowując jednocześnie samodzielność polityczną i organización. Podobny status miały utworzone w połowie września Połączone Siły Zbrojne AL, PAL i KB. Dowództwu AK podporządkowały się również jednostki NSZ-ZJ, nie uznającego zwierzchnictwa rządu w Londynie (ich żołnierze uzyskali legitymacje AK) [74]. Niejednokrotnie miały miejsce wypadki, gdy zaskoczeni wybuchem powstania żołnierze NSZ, a także żołnierze innych organizacji, przyłączali się do najbliższych walczących jednosteyp. Mieszany charakter miało m.in. wywodzące się pierwotnie ze struktur NSZ Zgrupowanie Chrobry II [74].

Z różnorakich przyczyn - przede wszystkim ze względu na drastyczne skrócenie czasu mobilizacji przez dowództwo AK - jedynie część żołnierzy mogła wziąć udział w powstaniu. Z obliczeń autorów opracowania „Polskie Siły Zbrojne w drugiej wojnie światowej” wynika, że ​​1 sierpnia 1944 zmobilizowanych zostało ok. 36 500 żołnierzy AK - w tym ok. 32 500 w Warszawie oraz ok. 4 tys. na terenach podmiejskich [75]. Z kolei Jerzy Kirchmayer oceniał, że do walki przystąpiło ok. 23 tys. żołnierzy AK oraz ok. 1800 członków pozostałych organizacji podziemnych [76]. Poziom wyszkolenia żołnierzy był nierówny. Największą wartość bojową prezentowały zaprawione w potyczkach z Niemcami oddziały Kedywu oraz inne jednostki dyspozycyjne Okręgu lub KG AK. Pozostali żołnierze nie mieli na ogół świeżego doświadczenia bojowego, większość z nich brała jednak udział w wojnie obronnej 1939 [77].

Biorąc pod uwagę straty poniesione przez powstańców w pierwszym dniu walki oraz fakt, iż część jednostek AK uległa wówczas rozwiązaniu lub przeszła do podwarszawskich lasów, Kirchmayer oceniawskich lasów, Kirchmayer ocenianły boły, wży cłichi, Kirchmayer ocenia. hacer 28 tys. żołnierzy [78]. Z kolei w ocenie pułkownika Adama Borkiewicza przez oddziały polskie przewinęło się w okresie powstania ok. 50 tys. żołnierzy (nie licząc zaprzysiężonych, którzy nie wzięli udziału w walkach). Z tej liczby ok. 10 tys. żołnierzy odpadło już w pierwszych dniach powstania (oddziały z Mokotowa, Ochoty, Pragi i powiatu warszawskiego), natomiast 1300 przybyło do stolicy spoza terenów Okręgu Warszawskiego AK [79].

W trakcie powstania struktura oddziałów powstańczych wielokrotnie ulegała przekształceniu. Już 7 sierpnia 1944, wobec rysującego się rozbicia powstania na kilka odosobnionych ośrodków walki, pułkownik „Monter” podzielił Okręg Warszawski AK na trzy części [75] [80]:

    dowodzoną przez pułkownika Karola Ziemskiego ps. "Wachnowski". W szczytowym momencie liczyła ona ok. 17 tys. żołnierzy - z czego 11 tys. walczyło na Starówce, 3 tys. na Żoliborzu, a 3 tys. w Puszczy Kampinoskiej. Grupa uległa rozwiązaniu 4 września 1944, tj. po upadku Starego Miasta dowodzoną przez pułkownika Franciszka Pfeiffera ps. „Radwan”. W szczytowym momencie liczyła ona ok. 23 tys. żołnierzy - z czego ok. 13 tys. walczyło w Śródmieściu Północnym, 7,6 tys. w Śródmieściu Południowym, a 2,5 tys. na Powiślu
  • Grupę „Południe” dowodzoną przez podpułkownika Stanisława Kamińskiego ps. "Daniel". W szczytowym momencie liczyła ona ok. 6 tys. żołnierzy - z czego ok. 5 tys. walczyło na Mokotowie, una autorización. 1000 w de Lasach Chojnowskich.

20 września 1944 komendant główny AK wydał rozkaz reorganizacji oddziałów powstańczych w stolicy, celem nadania im bardziej regularnego charakteru. Powstał w ten sposób Warszawski Korpus AK (pod dowództwem pułkownika „Montera”), w którego skład weszły trzy dywizje [81]:

    (Żoliborz) pod dowództwem podpułkownika Mieczysława Niedzielskiego ps. „Żywiciel” (Mokotów) pod dowództwem podpułkownika Józefa Rokickiego ps. „Karol” (Śródmieście) pod dowództwem pułkownika Franciszka Pfeiffera ps. „Radwan”.

Haga oddziałów biorących udział w powstaniu należy także zaliczyć jednostki wojsk regularnych, które śpiesząc z pomocą Warszawie, wzięły bezpośredni udział w walkach. Były a:

  • oddziały 1. Armii Wojska Polskiego - w szczególności 8. i 9. pułki z 3. Dywizji Piechoty, 6. pułk z 2. Dywizji Piechoty, kompania rozpoznawcza z 1. Dywizji Piechoty oraz 2. pułk bombowców nocnych ”
  • alianckie dywizjony lotnicze wykonujące zrzuty zaopatrzenia nad Warszawą i okolicznymi lasami - w szczególności polska 1586. Eskadra Specjalnego Przeznaczenia, 148. Dywizjon RAF, 178. Dyjon SAF. Bombowa USAAF, 390. Grupa Bombowa USAAF, 4. Grupa Myśliwska USAAF, 355. Grupa Myśliwska USAAF, 361. Grupa Myśliwska USAAF.

Uzbrojenie Edytuj

Najsłabszą strongą powstańców było uzbrojenie [77]. Dysponowali oni bowiem niemal wyłącznie bronią ręczną. Brakowało w szczególności efektywnej broni przeciwpancernej, której rolę pełnić musiały butelki zapalające („koktajle Mołotowa”), granaty przeciwpancerne, lub nieliczne granatniki przeciwpancerne. Co więcej, splot kilku wydarzeń spowodował, że skromne konspiracyjne zapasy broni i amunicji zostały poważnie uszczuplone jeszcze przed wybuchem powstania. W związku z wyłączeniem Warszawy z akcji „Burza” z tamtejszych magazynów wysłano do wschodnich okręgów AK ok. 900 pistoletów maszynowych z amunicją (7 lipca 1944). Dużą ilość broni stracono również wiosną 1944, gdy niemieckie służby bezpieczeństwa wykryły szereg konspiracyjnych magazynów i skrytek [82].

W rezultacie 1 Sierpnia 1944 na Stanie uzbrojenia Okręgu Warszawskiego AK znajdowało się zaledwie 3846 pistoletów, 2629 karabinów, 657 pistoletów maszynowych, 145 ręcznych karabinów maszynowych, 47 ciężkich karabinów maszynowych, 29 karabinów przeciwpancernych i granatników PIAT, 16 moździerzy i granatników, 2 działka przeciwpancerne, 30 miotaczy ognia, 43 971 granatów ręcznych i 416 granatów przeciwpancernych, ok. 12 tys. butelek zapalających i 1266 kg materiałów wybuchowych. Amunicji wystarczało na 2-3 dni walki. Trzeba przy tym zaznaczyć, że tylko część magazynowanej broni i amunicji dostarczono na czas do oddziałów bojowych [83]. W rezultacie w momencie wybuchu powstania liczba faktycznie uzbrojonych powstańców wahała się między 1500 a 3500 (na ok. 36 500 zmobilizowanych).Oznacza to, że na 25 powstańców przystępujących do walki tylko jeden był uzbrojony [g] [84]. Ze względu na dotkliwe braki w uzbrojeniu pułkownik „Monter” polecił, aby żołnierzy AK, dla których zabrakło broni palnej uzbrajać w siekiery, kilofy, łomy, a następnie przydzielać do grup jocnictowurm [85]. Jerzy Braun, członek RJN, twierdził, że na jego uwagę, iż żołnierze AK nie mają wystarczającej ilości broni, aby rozpocząć powstanie, delegado Jankowski miał odpowiedzieć „to sobie zdobędą.

W kolejnych dniach powstańcze zasoby broni i amunicji były uzupełniane dzięki produkcji własnej, alianckim zrzutom oraz ze zdobyczy. Powstańcom, oprócz broni ręcznej, udało się zdobyć także dwa czołgi niemieckie PzKpfw. V Panther, samobieżny niszczyciel czołgów Jagdpanzer 38 (t) Hetzer, dwa transportery opancerzone Sd.Kfz. 251, samochód pancerny FAI oraz, najprawdopodobniej, samochód pancerny BAI [87]. Niedostatki uzbrojenia starano się kompensować improwizowanymi konstrukcjami, takimi jak samochód pancerny „Kubuś” (jedyny pojazd pancerny skonstruowany przez ruch oporu w trakcie II wojny światowej projektu inż) [87], granat inżniki projektu. Łopuskiego [88], konstruowane z rur kanalizacyjnych, katapulty z resorów samochodowych, wykorzystywane do wyrzucania butelek z benzyną, granaty zaczepne (filipinki), konstruowane z puszek po ścchrodkachzą 90 Materiały wybuchowe odzyskiwano z niewybuchów bomb i pocisków artyleryjskich [92], produkowano też szedyt.

Udział obcokrajowców w walkach po Strong powstańców Edytuj

Do walki warszawiaków z niemieckim okupantem przyłączyło się kilkuset obcokrajowców [93]. Historyk Michał Wójciuk twierdzi, że w powstaniu walczyli przedstawiciele ponad 20 narodowości w liczbie 200–300 osób [94]. Byli wśród nich m.in .: Węgrzy, Słowacy, Gruzini, Francuzi, Belgowie, Holendrzy, Grecy, Brytyjczycy, Włosi, Ormianie, Rosjanie, a także pojedynczy przedstawle in Austranych narodów: Azer, Czechjumzykinie, Australia Nigery. Niektórzy z nich - np. pochodzący z Nigerii czarnoskóry August Agbola O’Brown - mieszkali w Warszawie przed wojną [95]. Kolejnym przykładem są Słowacy, z których wielu pracowało w gazowni na Czerniakowie. W czasie powstania, w porozumieniu z AK, utworzyli oni 535. pluton Słowaków, który m.in. wziął udział w natarciu na Belweder 1 sierpnia 1944 [93]. W powstańczych szeregach znaleźli się również niemieccy dezerterzy oraz cudzoziemcy, którzy uciekli z robót przymusowych lub obozów jenieckich.

Haga powstania przyłączyła się także większość spośród 348 Żydów uwięzionych w obozie przy ul. Gęsiej ("Gęsiówka"), którzy zostali uwolnieni przez żołnierzy AK w pierwszych dniach sierpnia. Byli wśród nich obywatele Grecji, Holandii, Niemiec i Węgier. Brali udział w pracach cuarentafikacyjnych i pomocniczych (transportowali rannych i broń, gasili pożary). Niektórzy uczestniczyli także w działaniach bojowych [93]. Ponadto w powstaniu udział wzięło również wielu Żydów ukrywających się dotąd na terenie miasta. W gronie tym znaleźli się m.in. członkowie Żydowskiej Organizacji Bojowej, którym udało się przeżyć powstanie w getcie warszawskim (np. Marek Edelman i Icchak Cukierman) uciekinierzy z obozu zagłady w Treblince - Samuel Willenberg ięcodoman achielcia. ("Cwaniak"). Według niektórych źródeł liczba Żydów walczących w powstaniu warszawskim mogła osiągnąć 1000 [96].

Od pierwszych miesięcy okupacji Niemcy opracowywali plany stłumienia ewentualnego polskiego powstania, w których Warszawa - centrum polskiego oporu przeciw nazistowskiemu „nowemu porządkowi” - zajmowałazejsce szczejsce. Przygotowania nabrały tempa wiosną 1944, gdy stało się jasne, że polska stolica może wkrótce znaleźć się w bezpośredniej strefie frontowej. Ufortyfikowano wówczas wszystkie obiekty, w których mieściły się niemieckie urzędy, instytucje, czy koszary zabezpieczono także najważniejsze arterie komunikacyjne w mieście. Trudna sytuacja militarna III Rzeszy sprawiła jednak, że garnizon Warszawy nigdy nie osiągnął planowanej liczebności 36 tys. żołnierzy [97].

Niemieckim garnizonem dowodził generał Reiner Stahel, który pojawił się jednak w Warszawie dopiero w ostatnich dniach lipca 1944. Jednostkami SS i policji dowodził natomiast SS-Oberführer Paul Otto Geibel, SS- und Polizeiführer na dystrykt warszawski, który w razie wybuchu powstania miał przejść pod rozkazy komendanta garnizonu. Tadeusz Sawicki podaje, opierając się na źródłach niemieckich, że w momencie wybuchu powstania garnizon liczył ponad 13 tys. żołnierzy, w tym: 5,6–6 tys. żołnierzy Wehrmachtu, está bien. 4,3 tys. członków rozmaitych formacji SS i policji oraz ok. 3 tys. żołnierzy naziemnej obsługi lotnictwa (obsadzających lotniska Okęcie i Bielany). Do tego dolicza również baterie artylerii przeciwlotniczej i oddziały zadymiania mostów, wchodzące w skład stacjonującego w mieście 80. pułku 10. Brygady Artylerii Przeciwlotniczej. Tym samym z jego obliczeń wynika, że ​​Niemcy dysponowali w Warszawie jednostkami o łącznej liczebności ok. 16 tys. żołnierzy [98]. Były one rozproszone po całym mieście, gdzie zabezpieczały najważniejsze obiekty (ok. 179) i arterie komunikacyjne.

Niemcy mogli wykorzystać w Warszawie także jednostki, które nie wchodziły w skład stałego garnizonu miasta. W związku ze zbliżaniem się frontu wschodniego polska stolica znalazła się bowiem w strefie operacyjnej niemieckiej 9. Armii (dowódca: generał Nikolaus von Vormann). Przez miasto przemieszczały się nieustannie niemieckie formacje frontowe, co miało istotny wpływ na przebieg pierwszych walk - w szczególności na Pradze [99] [100]. Jeszcze przed wybuchem powstania 3. Dywizja Pancerna SS „Totenkopf” pozostawiła na Pradze batalion grenadierów (362 żołnierzy), a 5. Dywizja Pancerna SS „Wiking” - kompanię ciężkich czołgów w rejonie. Rakowieckiej na Mokotowie. Na Woli znalazły się natomiast elementy Dywizji Pancerno-Spadochronowej „Hermann Göring” (ok. 1000 żołnierzy i 20 czołgów) [101]. Z Kolei w pierwszych dniach Sierpnia w walkach na terenie miasta uczestniczyły frontowe oddziały Wehrmachtu, usiłujące wywalczyć sobie wolne Przejscie warszawskimi arteriami komunikacyjnymi (4. Pulk Grenadierów wschodniopruskich, elementy 19. Dywizji Pancernej oraz pododdziały Dywizji Pancerno-Spadochronowej “Hermann Göring”) [102] . Andrzej L. Sowa, powołując się na niemieckie materialły archiwalne, podaje, że 3 sierpnia siły niemieckie w lewobrzeżnej Warszawie liczyły 12 060 żołnierzy i policjantów, z czego komendzie Wehrmachtuys wła Warszawieckie w. żołnierzy, dowódcy SS i policji - 4,9 tys. policjantów i esesmanów, podczas gdy formacje lotnicze i artylerii przeciwlotniczej liczyły 1900 ludzi, a jednostki 9 Armii - 960 żołnierzy [103].

Po wybuchu powstania Niemcy przystąpili do organizowania odsieczy dla garnizonu Warszawy. W skład „sił odsieczy” weszły te oddziały, których skierowanie do Warszawy było możliwe w obliczu sytuacji panującej aktualnie na froncie wschodnim. W tym kontekście należy wymienić przede wszystkim [104]:

  • improwizowaną Grupe policyjną z kraju Warty, dowodzoną przez SS-GruppenführeraHeinza Reinefartha (dwie i Pol kompanii zmotoryzowanej policji, Kompania zmotoryzowanej żandarmerii, Kompania SS “Röntgen”, batalion podchorążych z V oficerskiej Piechoty szkoły) dowodzony przez SS-OberführeraOskara Dirlewangera. Jednostka ta specjalizowała się dotąd w prowadzeniu brutalnych akcji pacyfikacyjnych na tyłach frontu wschodniego. Większość jego żołnierzy stanowili niemieccy kryminaliści powyciągani z więzień i obozów koncentracyjnych, którym obiecano ułaskawienie w zamian za walkę dla III Rzeszy (Rosyjska Wyzwoleńinstraße) Armia. Była a formacja kolaboracyjna złożona w większości z Rosjan i Białorusinów. Po wybuchu powstania spośród żołnierzy brygady sformowano pułk szturmowy pod dowództwem majora Iwana Frołowa (złożony z ok. 1700 nieżonatych mężczyzn)
  • 608. pułk ochronny dowodzony przez pułkownika Willi Schmidta
  • dwa bataliony azerbejdżańskie (batalion „Bergman” i I batalion 111. pułku).

Zadanie stłumienia powstania otrzymał SS-Obergrupenführer Erich von dem Bach-Zelewski - dotychczas odpowiedzialny za walkę z partyzantką w okupowanej Europie (Chef der Bandenbekämpfungsverbände) [105]. Przybył en do miasta 5 sierpnia 1944 w godzinach popołudniowych, obejmując dowodzenie „siłami odsieczy”. 14 sierpnia 1944 Hitler mianował von dem Bacha na stanowisko „generała dowodzącego w obszarze Warszawy” i podporządkował mu wszystkie - działające dotąd stosunkowo niezależnie - jednostki Wehrmachtu, SS i policiaj temieie. Powstała w ten sposób tzw. Grupa Korpuśna von dem Bacha (niem. Korpsgruppe von dem Bach), która w ciągu niespełna dwóch tygodni osiągnęła liczebność 25 tys. żołnierzy. Od połowy sierpnia 1944 Korpsgruppe von dem Bach pozostawała podzielona na dwie grupy bojoweKampfgruppe):

  • Grupę Bojową „Reinefarth”, działającą w północnej części Warszawy (do Al. Jerozolimskich włącznie)
  • Grupę Bojową „Rohr”, walczącą w południowej części miasta.

Od zachodu Warszawę otoczono kordonem posterunków, które miały uniemożliwić ucieczkę ludności cywilnej oraz przenikanie do miasta oddziałów partyzanckich z pobliskich lasów [106]. Po zajęciu Pragi przez Armię Czerwoną (14 września) Warszawa znalazła się bezpośrednio w strefie frontowej. Z tego powodu niemieckie dowództwo skierowało do miasta XXXXVI Korpus Pancerny dowodzony przez generała Smilo von Lüttwitza, którego zadaniem było zabezpieczenie lewego brzegu Wisły przed ewentualnym desantem. Jednostki XXXXVI Korpusu wsparły również Grupę Korpuśną Bacha w walce z powstańcami. Między innymi oddziały 25. Dywizji Pancernej uczestniczyły w walkach na Marymoncie (14-16 sierpnia), a przerzucona w następnych dniach na jej miejsce 19. Dywizja Pancerna przeprowadziła ostateczny szibtze. Na Żol30 szibturm.

Formacje piechoty wchodzące w skład Korpsgruppe von dem Bach pochodziły zazwyczaj ze struktur SS i policji, podczas gdy z zasobów Wehrmachtu kierowano do walki z powstaniem zazwyczaj jednostki wyposażone w broń ciężką (artyleria, czołgi i pojazdy pancerne). Wraz z upływem czasu w Grupie Korpuśnej von dem Bacha jednostki Wehrmachtu zaczęły jednak przeważać liczebnie nad jednostkami SS i policji [108]. Oddziały niemieckie były bogato wyposażone w nowoczesne rodzaje broni. Na ich stanie uzbrojenia znajdowały się np. sześciolufowe moździerze rakietowe kal. 300 mm i 380 mm, kompania dział samobieżnych „Grille” kal. 150 mm (na podwoziach czołgu Pzkfw-38), moździerz kolejowy „Siegfried” kal. 380 mm oraz ciężki moździerz oblężniczy „Karl” kal. 600 mm. Szczególnym rodzajem broni stosowanej przez Niemców w Warszawie były też zdalnie kierowane gąsienicowe miny samobieżne „Goliath”, eksperymentalne pojazdy „Tajfun” oraz przenoszące 500 kg. Działania Korpsgruppe von dem Bach wspierała artyleria 9. Armii - w szczytowym momencie aż 188 dział [110]. Wsparcie lotnicze zapewniały samoloty niemieckiej 6. Floty Powietrznej (Luftflotte 6), dowodzonej przez feldmarszałka Roberta von Greima [h], bombardujące codziennie Warszawę [111].

Łącznie z siłami garnizonu miasta oraz jednostkami frontowymi przechodzącymi przez Warszawę, Niemcy użyli do walki z powstańcami - w różnych odstępach czasu - ogółem ok. 50 tys. żołnierzy [112] [113], dowodzonych przez czternastu dowódców w randze generała [111]. Charakterystyczną cechą sił niemieckich tłumiących powstanie był liczny udział w walce jednostek kolaboracyjnych złożonych z byłych obywateli ZSRR. Mieszkańcy Warszawy określali ich gremialnie mianem „Ukraińców” lub „Kałmuków” i te określenia pojawiają się najczęściej w przekazie wspomnieniowym [114]. Wynikało to w dużej mierze z wrażenia, jakie wywołały w całej Polsce informacje o zbrodniach dokonywanych na Kresach przez ukraińskich nacjonalistów. W rzeczywistości tylko jedna zwarta jednostka ukraińska walczyła w Warszawie latem 1944. Był a Ukraiński Legion Samoobrony [115] (dowódca: pułkownik Petro Diaczenko), który desde 15 do 23 wrzekuśaknia 1944 brał Šakkör. 31. Schutzmannschafts-Bataillon der SD uczestniczył w działaniach przeciwko zgrupowaniu Armii Krajowej w Puszczy Kampinoskiej (27-30 września). po powszechnemu Wbrew zakończeniu wojny mniemaniu (wpływ sowieckiej propagandy) w tłumieniu powstania udziału nie Braly także oddziały Rosyjskiej Armii Wyzwoleńczej (ROA) pod dowództwem Generała Andrieja Własowa, gdyż w tym okresie owa formacja jeszcze nie istniała (niektoré spośród wschodnich formacji kolaboracyjnych uczestniczących w powstania tłumieniu zostały jednak wcielone do Armii Własowa po jej oficjalnym utworzeniu - np. byli żołnierze brygady RONA zostali wcieleni do 1. Dywizji ROA) [116]. W kordonie otaczającym Warszawę znalazły się także jednostki węgierskiego II Korpusu Rezerwowego, które zostały jednak wycofane, gdy Niemcy zorientowali się, że Węgrzy jawnie sympalatyj.

Powstanie warszawskie zostało rozpoczęte zbrojnym wystąpieniem oddziałów Armii Krajowej 1 sierpnia 1944 o godz. 17.00 (tzw. Godzina „W”). Walki zbrojne zakończyły się natomiast 2 października 1944 w godzinach wieczornych [117]. Pułkownik Adam Borkiewicz zaproponował następującą periodyzację powstania: ogólne natarcie powstańcze dla opanowania Warszawy (1–4 sierpnia), okres powstańczej obrony zaczepnej (5 sierpnia - 2 wrze 3 przenie), wallapnia - 2 wrze 3 prnia), walla Jerzy Kirchmayer general podzielił natomiast powstanie na dwa okresy: okres polskiego natarcia (1–4 sierpnia) oraz okres polskiej obrony (5 sierpnia - 2 października) [117].

Plan powstania został opracowany przez komendanta Okręgu Warszawskiego AK, pułkownika Antoniego Chruściela „Montera”. Przyjęto w nim założenie, że oddziały polskie będą w stanie prowadzić działania zaczepne przez 2–3 dni, aw razie niekorzystnego obrotu spraw będą mogły wytrwa zeć w obronie maksymaldż ]. W rzeczywistości walki trwały 63 dni.

Godzina „W” Edytuj

1 sierpnia o godz. 17.00 jednostki Okręgu Warszawskiego AK oraz oddziały dyspozycyjne KG AK zaatakowały niemieckie obiekty we wszystkich dzielnicach okupowanej Warszawy [i]. Położenie wyjściowe powstańców było niezwykle trudne. Daleko idące zmiany wprowadzone z inicjatywy płk. „Montera” do uprzednio wypracowanych planów powstania, tj.ustalenie godziny rozpoczęcia walki na 17:00 i skrócenie czasu pogotowia z 48 do 24 godzin (a w praktyce z powodu obowiązującej godziny policyjnej nawet do kilku godzin), spowodowały, że przeprowad przanawili osgałakow. Zaledwie 40% magazynowanej broni zdołano dostarczyć na czas do miejsc koncentracji [84]. Zmienne, un niekiedy sprzeczne rozkazy dowództwa, un zwłaszcza ujawnione podczas mobilizacji drastyczne niedobory broni i amunicji, wywołały niepewność i nerwowość w szeregach stołecznych doad. Wielu żołnierzy nie zgłosiło się lub nie zdążyło dotrzeć na czas na miejsca zbiórki [121]. Miały także miejsce wypadki, gdy wobec braku broni niektóre pododdziały rozchodziły się do domów, gdyż żołnierze argumentowali, iż „z gołymi rękami nie pójdą na karabiny maszynowe” [120].

W Śródmieściu, gdzie stawiennictwo było stosunkowo najwyższe, do oddziałów dotarło nieco ponad 60% żołnierzy. W dzielnicach peryferyjnych (m.in. na Woli i Pradze) stawiło się zaledwie ok. 40% żołnierzy [122]. W rezultacie 1 sierpnia do walki stanęło zaledwie desde 1500 do 3500 uzbrojonych żołnierzy AK (nie licząc kilkunastu tysięcy nieuzbrojonych powstańców, stanowiących siłą rzeczy rezerwę kadrow kadrową)% dynosiwänjönjönjönjönjönjönjönjönjönjönc. posiadanej w magazynach broni. Był to znaczny regres w porównaniu z mobilizacją zarządzoną 27 lipca, kiedy to na koncentrację zgłosiło się prawie 80% żołnierzy [123].

Powstańcy nadmiernie rozproszyli swoje siły, atakując zbyt wiele celów jednocześnie. Ponadto podjęta w ostatniej chwili decyzja o zmianie siedziby KG AK spowodowała, że ​​rozdzieleniu uległo podległe jej najsilniejsze zgrupowanie AK (Kedyw wraz z Komendą przeszedł na gławoks),. Nie udało się także uzyskać efektu zaskoczenia, gdyż niemieckie dowództwo, zaalarmowane meldunkami konfidentów, już o godz. 16.30 zarządziło alarma dla garnizonu warszawskiego i wszystkich Niemców pozostających w Warszawie [125].

W rezultacie polskie natarcie 1 sierpnia 1944 zakończyło się „wyraźnym i dużym niepowodzeniem” [126]. Z ważniejszych obiektów udało się opanować jedynie: gmach „Prudentialu” przy pl. Napoleona (najwyższy budynek w Warszawie), elektrownię na Powiślu, wielkie magazyny żywności i mundurów na Stawkach, gmach sądów na Lesznie, budynek Ratusza przy pl. Teatralnym, areszt śledczy przy ul. Daniłowiczowskiej, gmach Wojskowego Instytutu Geograficznego przy Al. Jerozolimskich, siedzibę MZK przy ul. Świętokrzyskiej, Poselstwo Czechosłowackie przy ul. Koszykowej, kilka zamienionych na koszary szkół oraz budynek Dyrekcji Kolejowej na Pradze. O wiele dłuższa była lista obiektów, których szturm zakończył się niepowodzeniem. W szczególności powstańcom nie udało się zdobyć lotniska na Okęciu, żadnego z mostów, jak również żadnego z warszawskich dworców kolejowych. Niepowodzeniem zakończyły się natarcia na: siedzibę Gestapo w al. Szucha, Pałac Brühla (siedziba gubernatora Fischera), Pałac Saski (kwatera generała Stahela), Cytadelę, kompleks budynków Sejmu, Pocztę Główną, kompleks budynków Uniwersytetu Warszawszimzed telefónico central, Komendowski przymęndia. Zielnej 39 („Dużą PAST-ę”), centralę telefoniczną przy ul. Piusa XI 19 ("Małą PAST-ę"), koszary SS przy ul. Rakowieckiej, koszary artylerii przeciwlotniczej przy ul. Puławskiej, tor wyścigów konnych na Służewcu i Dom Akademicki przy pl. Narutowicza. W niemieckich rękach pozostały także: więzienie mokotowskie, Pawiak wraz z obozem KL Warschau, Instytut Chemiczny na Żoliborzu, gmach CIWF na Bielanach oraz szturmowane przez Polakóutówta ”," [Legion] .

W walce zginęło lub odniosło rany blisko 2 tys. żołnierzy AK, utracono również dużo broni [128]. Niektóre polskie oddziały uległy całkowitemu lub częściowemu rozbiciu (m.in. VIII samodzielny rejon Okęcie, jednostki Obwodu III „Wola” i Obwodu VI „Praga”). Po załamaniu natarcia główne siły Obwodu II „Żoliborz” odeszły do ​​Puszczy Kampinoskiej, a Obwodu III „Ochota” - do Lasów Chojnowskich. Do Lasu Kabackiego przeszło również wiele jednostek z Mokotowa (łącznie miasto opuściło blisko 5000 żołnierzy AK) [129]. Straty niemieckiego garnizonu wyniosły ok. 500 zabitych, rannych i wziętych do niewoli [128]. Niepowodzeniem zakończyło się także wystąpienie Obwodu VII „Obroża” (noc z 1 na 2 sierpnia), którego jednostki nie zdołały zdobyć m.in. radiostacji w Raszynie ani lotniska na Bielanach. Żołnierzom AK udało się jedynie opanować przejściowo elektrownię w Pruszkowie [130].

Tego dnia największe zdobycze terytorialne udało się uzyskać powstańcom w Śródmieściu, na Starym Mieście oraz we wschodniej części Woli. Obszar ten pozostałych jednak odseparowany od pozostałych dzielnic [131]. W dodatku tylko na Starówce udało się uzyskać większą przestrzeń wolną od nieprzyjaciela. W Śródmieściu Niemcy nadal kontrolowali najważniejsze arterie komunikacyjne (Al. Ujazdowskie, Nowy Świat, Krakowskie Przedmieście i Al. Jerozolimskie), jak również szereg kluczow weychnicy. Dla przykładu kontakt Starego Miasta ze Śródmieściem mógł się odbywać tylko poprzez Wolę, Górny Czerniaków był połączony ze Śródmieściem tylko „wąskim gardłem” wzdłuż ul. Książęcej, a komunikacja pomiędzy Śródmieściem Północnym a Południowym odbywała się wyłącznie poprzez wąski odcinek Al. Jerozolimskich. Jeszcze gorzej wyglądała sytuacja w pozostałych dzielnicach. Na Ochocie, po odejściu głównych sił obwodu do Lasów Chojnowskich, pozostały tylko niewielkie oddziałki AK w rejonie ulic Wawelskiej ("Reduta Wawelska") i Kaliskiej ("Reduta Kaliska"). Po równoczesnym odwrocie Polaków i Niemców swoistą „ziemią niczyją” stał się Żoliborz. Na Mokotowie kilka kompanii pułku „Baszta” obsadziło bloki mieszkalne w czworoboku ulic: Odyńca - Goszczyńskiego - Puławskiej - al. Niepodległości [129] [131].

Polskie działania zaczepne w dniach 2–4 sierpnia Edytuj

Na skutek porażki poniesionej 1 sierpnia siły powstańcze znalazły się w skrajnie niekorzystnym położeniu. W tej trudnej sytuacji na korzyść strony polskiej nadal przemawiały jednak dwa czynniki. Pierwszym z nich była stosunkowo bierna postawa niemieckiego garnizonu, który nie odważył się podjąć zdecydowanego kontrnatarcia przeciw słabym siłom powstańczym. Drugim natomiast był ogromny entuzjazm, z jakim mieszkańcy stolicy przyjęli wybuch powstania. Już w nocy z 1 na 2 sierpnia opanowane przez powstańców dzielnice pokryła gęsta sieć barykad. Zapał i inicjatywa ludności udzieliły się wojsku i pomogły przełamać kryzys, w jakim znalazło się powstanie [133].

W następnych dniach oddziały AK stoczyły szereg zwycięskich potyczek, które przyniosły ahora zdobycze terytorialne oraz pozwoliły okrzepnąć powstańczej obronie. W dniach 2-3 sierpnia opanowano gmach Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych, Bank Polski przy ul. Bielańskiej oraz Pałac Blanka, dzięki czemu obrona Starego Miasta została oparta na mocnych filarach. W tym samym czasie w Śródmieściu zdobyto gmach Poczty Głównej, silnie broniony posterunek niemieckiej policji w kamienicy Partowicza przy ul. Żelaznej róg Chłodnej (Nordwache) oraz zabudowania Politechniki. Szczególne znaczenie miało jednak zdobycie przez batalion „Chrobry II” Dworca Pocztowego przy Al. Jerozolimskich. Sukces ten pozwolił powstańcom zablokować jedną z kluczowych arterii komunikacyjnych miasta. W dniach 3-4 sierpnia na trasie tej toczyły się zaciekłe walki, w trakcie których strona niemiecka użyła broni pancernej [134].

3 sierpnia do Warszawy powróciły oddziały pułkownika „Żywiciela”, które obsadziły centralną część Żoliborza. Dzień wcześniej na Mokotowie zdobyto szkołę przy ul. Woronicza 8, która stanowiła odtąd jeden z kluczowych polskich bastionów w tej dzielnicy. Na Woli już de 2 sierpnia powstańcze oddziały były natomiast uwikłane w zaciekłe walki obronne przeciwko niemieckim jednostkom pancernym, które próbowały wywalczyć sobie przejście wzdłuży? Na Pradze już 3 sierpnia powstanie w zasadzie wygasło [136].

4 sierpnia, ze względu na ograniczone zapasy amunicji, pułkownik „Monter” nakazał oddziałom AK ograniczenie działań zaczepnych w związku z wyczerpywaniem się zapasów amunicji [137]. Polskie oddziały miały zrezygnować ze zdobywania pierwotnych celów natarcia na rzecz działań istotnych dla przebiegu całego powstania [138]. 5 sierpnia, a więc już po przejęciu inicjatywy przez Niemców, batalla AK „Zośka” zdołał jeszcze zdobyć obóz KL Warschau przy ul. Gęsiej, gdzie uwolniono 348 Żydów [139].

4 sierpnia uznawany broma w historiografii za dzień końca ofensywy powstańczej. W czasie czterodniowych walk powstańcy zdołali opanować większą część Śródmieścia, zwarte obszary Woli i Żoliborza, a także mniejsze enklawy na terenie Ochoty i Mokotowa. Sukcesy te były możliwe dzięki biernej postawię sił niemieckich, które skoncentrowały się na prowadzeniu działań obronnych [137].

Upadek Woli i Ochoty Edytuj

Pierwszą reakcją Hitlera na wieść o wybuchu powstania było wydanie rozkazu rozpoczęcia dywanowych nalotów na polską stolicę. Niemiecka Luftwaffe miała „przez masowe użycie wszystkich samolotów frontu środkowego, włącznie z samolotami komunikacyjnymi, zrównać Warszawę z ziemią i przez to zdusić ognisko powstania”. Szybko okazało się jednak, że wykonanie rozkazu jest nierealne. W mieście zostało bowiem odciętych szereg niemieckich urzędów oraz jednostek wojskowych i policyjnych, których ewakuacja była chwilowo niemożliwa [140]. W tej sytuacji zadanie zorganizowania odsieczy dla garnizonu warszawskiego Hitler powierzył Reichsführerowi-SS Heinrichowi Himmlerowi oraz szefowi sztabu generalnego Naczelnego Dowództwa Wojsk Lądowychł (OKIHowianinow), generacional.

O ile wybuch powstania nie zaskoczył Niemców na poziomie taktycznym, o tyle stanowił zaskoczenie w skali operacyjnej [142]. Zbiegł się też z ogólnym kryzysem na środkowym odcinku frontu wschodniego. W tej sytuacji do zwalczania powstania skierowano znajdujące się pod ręką oddziały, stanowiące zbieraninę różnych jednostek policyjnych, szkolnych i pomocniczych, natomiast pełnowartozwcwconeki por. W skład „sił odsieczy” weszły m.in .: naprędce zorganizowana grupa policyjna z Kraju Warty, dowodzona przez SS-Gruppenführera Heinza Reinefartha pułk SS „Dirlewanger”, złoganżony zzómieckichw ryminalist. ochronny, a także dwa bataliony azerbejdżańskie (batalion „Bergman” i I batalion 111. pułku) [104]. Jednostki „sił odsieczy” pojawiły się w Warszawie w okolicach 4 sierpnia. Pułk Dirlewangera wraz z grupą policyjna Reinefartha i oddziałami azerbejdżańskimi zostały skierowane na Wolę. Powierzono im zadanie uwolnienia gubernatora Fischera i generała Stahela (odciętych w „dzielnicy rządowej” w okolicach pl. Piłsudskiego) oraz odblokowania trasy Wolska - Chłodna - Elektoralna - Senatorska - Most Kierbedzia. Brygada RONA miała natomiast uderzać na Ochotę, aby postępując wzdłuż trasy Grójecka - Al. Jerozolimskie odblokować dojście do mostu Poniatowskiego [144].

5 sierpnia od wczesnych godzin porannych oddziały Reinefartha i Dirlewangera szturmowały polskie barykady na ulicach Wolskiej i Górczewskiej, masowo mordując przy tym cywilną ludność dzielnicy. Niemieckie postępy były jednak początkowo dość nieznaczne. Niemieckie dowództwo podkreślało w meldunkach, iż ​​Polacy walczą „zaciekle i z determinacją” oraz „nie daje się stwierdzić spadku siły oporu”. 6 sierpnia jeden z batalionów Dirlewangera przedarł się do Ogrodu Saskiego, gdzie nawiązał kontakt z niemieckimi obrońcami „dzielnicy rządowej”. Dopiero następnego dnia Niemcom udało się jednak zabezpieczyć arterię wolską aż po pl. Bankowy. O całkowitym odblokowaniu trasy Wolska - Chłodna - Ogród Saski - más Kierbedzia można było mówić dopiero de 17 sierpnia [145] [146].

6 sierpnia Komenda Główna AK, stacjonująca od początku powstania w fabryce mebli Kamlera przy ul. Dzielnej 72, przeniosła się do gmachu szkoły przy ul. Barokowej na Starym Mieście (a stamtąd, 13 sierpnia, do pałacu Raczyńskich) [147].

Ostatnim epizodem bitwy o Wolę były kilkudniowe zacięte walki o cmentarze na Powązkach i rejon ul. Okopowej, gdzie broniły się główne siły Kedywu (8-11 sierpnia). Dowodzący Nimi podpułkownik “Radosław” zwlekał przez pewien czas z opuszczeniem tej pozycji, gdyż liczył, iż uzyska zgodę dowództwa AK na ewakuowanie swoich oddziałów hacer pobliskiej Puszczy Kampinoskiej - i tym samym Ocalenie doborowej Młodzieży harcerskiej służącej w szeregach Kedywu [148]. Ostatecznie KG AK nie wyraziła jednak zgody na ewakuację, a atakowane z trzech strong oddziały „Radosława” były zmuszone wycofać się przez ruiny getta w rejon magazynów na Stawkach. Obrona Woli kosztowała Kedyw utratę blisko 50% pierwotnego stanu osobowego [149].

Ochota była broniona przez zaledwie ok. 300 żołnierzy AK, którzy utrzymywali pozycje w rejonie ulic Kaliskiej i Wawelskiej. Już pierwsze walki pokazały jednak, że szturmująca tę dzielnicę brygada RONA ma minimalną wartość bojową, a jej żołnierze są zainteresowani wyłącznie gwałtami, rabunkiem i alkoholem. W rezultacie mimo ogromnej przewagi liczebnej i technicznej RONA niemal na tydzień utknęła na Ochocie. Dopiero w nocy z 10 na 11 sierpnia załoga „Reduty Kaliskiej” wycofała się do Lasów Chojnowskich. Następnego dnia padła również „Reduta Wawelska”. 12 sierpnia RONA zdołała dotrzeć w rejon pl. Starynkiewicza, gdzie zajęła Szpital Dzieciątka Jezus oraz gmach Wojskowego Instytutu Geograficznego. Tam oddziały Kaminskiego ostatecznie utknęły, una arteria komunikacyjna wiodąca przez Al. Jerozolimskie do mostu Poniatowskiego pozostawała zablokowana przez Polaków do ostatnich dni powstania [150] [151].

Obrona Starego Miasta Edytuj

Po upadku Woli i Ochoty obszar kontrolowany przez oddziały Armii Krajowej skurczył się do kilku wzajemnie izolowanych dzielnic - Żoliborza, Starego Miasta, Śródmieścia z Powiślem oraz Mokotowa [152]. Niemcy skierowali teraz główną siłę swojego natarcia na warszawską Starówkę. Ich celem było wywalczenie szerokiego dostępu do Wisły - zwłaszcza na odcinku wiodącym od mostu średnicowego do mostu Kierbedzia - co pozwoliłoby trwale zabezpieczyć tyły niemieckich wojską staczejonu. Stare Miasto stało się w ten sposób polem „boju walnego”, kluczowego dla dalszych losów powstania [154]. Pułkownik „Monter” podzielił Okręg Warszawski AK na trzy ośrodki walki: „Śródmieście”, „Południe”, „Północ” (5 sierpnia). Za obronę Starówki odpowiadać miała Grupa „Północ”, dowodzona przez pułkownika Karola Ziemskiego ps. "Wachnowski" (podlegały mu także jednostki AK z Żoliborza i Puszczy Kampinoskiej). W momencie utworzenia liczyła ona ok. 9 tys. żołnierzy, z czego ok. 7,2 tys. pozostawało na Starym Mieście.„Wachnowski” zamierzał prowadzić aktywną obronę dzielnicy, dążąc jednocześnie do uzyskania połączenia z Żoliborzem i Puszczą Kampinoską [80].

Bitwa o Stare Miasto rozpoczęła się zasadniczo już 7 sierpnia. Od tego dnia pułk Dirlewangera przypuszczał bowiem szturmy na polskie pozycje w rejonie pl. Bankowego, pl. Teatralnego i pl. Zamkowego. Początkowo postępy niemieckiego natarcia były dość nieznaczne. Do 12 sierpnia Niemcom udało się opanować jedynie ruiny Zamku Królewskiego, un dopiero dwa dni później zdołali po zaciętych walkach przejąć kontrolę nad okolicami pl. Bankowego. Po zakończeniu boju o wolskie cmentarze Niemcy rozpoczęli również natarcie na Muranów, którego broniły oddziały Kedywu i Zgrupowania „Leśnik”. Szczególnie zaciekłe walki toczyły się zwłaszcza w rejonie magazynów na Stawkach [155]. Po dziesięciu dniach walki siły obrońców Starówki stopniały do ​​ok. 5 tys. żołnierzy [156]. 18 sierpnia von dem Bach zaproponował powstańcom kapitulację, lecz jego propozycja została pozostawiona bez odpowiedzi [157]. Następnego dnia niemiecka Grupa Bojowa „Reinefarth” rozpoczęła generalny szturm na Starówkę [158].

Ponad dwutygodniowa bitwa o Stare Miasto miała okazać się jednym z najzaciętszych i najdramatyczniejszych bojów powstania. Walki toczone były bowiem o każdy dom i każdą barykadę [159]. Doskonale wyposażone niemieckie oddziały szturmowe, dysponujące silnym wsparciem artyleryjskim i lotniczym, przez długi czas nie były w stanie złamać oporu powstańców [109]. 21 sierpnia niemieckie dowództwo było zmuszone przyznać, że: „Polscy bandyci w Warszawie walczą fanatycznie i zaciekle. Uzyskane przez własne oddziały rezultaty po trzytygodniowej walce są nikłe, mimo wsparcia licznych najnowocześniejszych rodzajów broni ”[160]. Z kolei tydzień później meldowano, że własne oddziały są „bardzo zmęczone i zużyte”, podczas gdy Polacy „walczyli zaciekle i wytrwale, a ich opór nasilał się”. SS-Obergrupenführer von dem Bach oceniał, że podczas walk o Stare Miasto z niemieckich szeregów ubywało 150 żołnierzy dziennie [161] [162]. Ciężkie straty zmusiły w końcu Niemców do zmiany taktyki. Zamiast prowadzić natarcia szerokim frontem, zaczęli oni koncentrować się na systematycznym, stopniowym opanowywaniu poszczególnych punktów oporu [163].

Wobec technicznej i ogniowej przewagi wroga powstańcy nie byli jednak w stanie zatrzymać niemieckiego natarcia. O ile wielodniowe szturmy nie przebiły nigdzie polskiej obrony, o tyle systematycznie spychały powstańców do wnętrza Starówki [164]. 20 sierpnia Niemcy zdobyli Pałac Mostowskich. W nocy z 20 na 21 sierpnia żołnierze zgrupowania „Leśnik” musieli ostatecznie opuścić Muranów. 22 sierpnia powstańcy utracili Arsenał, a dwa dni później - część ruin szpitala Jana Bożego [165]. 28 sierpnia, po wielu dniach zaciętych walk, Niemcy zdobyli ostatecznie jeden z kluczowych zworników polskiej obrony - gmach PWPW. Tego samego dnia, po równie długotrwałych i zaciętych bojach, powstańcy stracili także ruiny Katedry wraz z sąsiednim kościołem oo. jezuitów [j]. Siły obrońców stopniały w tym czasie do ok. 2 tys. żołnierzy (niektóre plutony liczyły zaledwie kilkunastu żołnierzy). Wojsko znajdowało się na skraju wytrzymałości fizycznej brakowało amunicji, żywności i lekarstw dla tysięcy rannych. W jeszcze bardziej tragicznej sytuacji znajdowała się ludność cywilna - cierpiąca głód i pragnienie, wegetująca w piwnicach, ginąca tysiącami od niemieckich nalotów i ostrzału artyleryjiego. Zawiodły nadzieje na pomoc z zewnątrz. Z powodu wzajemnych niesnasek i niezdecydowania dowódców AK z Puszczy Kampinoskiej nie udało się zorganizować natarcia na tyły Grupy Bojowej „Reinefarth” w rejonie Powązek. Nie udało się również uzyskać połączenia z Żoliborzem, gdyż dwa powstańcze szturmy na Dworzec Gdański zakończyły się klęską i utratą blisko 500 żołnierzy [159].

W tej sytuacji pułkownik „Wachnowski” postanowił podjąć próbę przebicia się przez niemieckie pozycje w kierunku Śródmieścia. Planowano, że w nocy z 30 na 31 sierpnia powstańcze oddziały ze Śródmieścia i Starego Miasta przeprowadzą koncentryczne, dwustronne uderzenie w rejonie pl. Bankowego i Hal Mirowskich, un przez wybity w ten sposób korytarz ewakuowane zostaną oddziały staromiejskie oraz - o ile będzie to możliwe - ranni i cywile. Źle skoordynowane natarcie zakończyło się jednak klęską i ciężkimi stratami [167]. Nieudana próba przebicia poważnie nadszarpnęła zwartość organizacyjną całej obrony staromiejskiej. Na skutek poniesionej klęski, ciężkich strat i wyczerpania się amunicji, wojsko powstańcze ogarnęła apatia, a część powstańców porzuciło stanowiska i broń i rozeszła się lub wtopiła wtopiła w. Tylko postawie dowódców i żołnierzy oraz niezdecydowaniu Niemców można było zawdzięczać, że jej rezultatem nie stało się całkowite rozbicie Grupy „Północ” [168].

1 września Niemcy przeprowadzili jeszcze jeden zmasowany szturm na Starówkę. Udało im się wówczas zdobyć większość Nowego Miasta oraz - przejściowo - Rynek Starego Miasta. Powstańcy ostatkiem sił zdołali jednak utrzymać najważniejsze pozycje, w tym wejścia do kanałów [169]. Było to osiągnięcie szczególnie istotne ze względu na fakt, iż tego samego dnia obrońcy Starówki rozpoczęli ewakuację kanałami. Była ona prowadzona do godzin porannych 2 września. Haz Śródmieścia wycofało się wówczas bien. 4,5 tys. żołnierzy AK, podczas gdy kolejnych 800 powstańców (w tym wielu z AL) przeszło na Żoliborz. Na Starówce pozostało ok. 2,5 tys. ciężko rannych powstańców oraz ok. 35 tys. osób cywilnych (w tym 5 tys. rannych). Po zajęciu dzielnicy Niemcy wymordowali większość rannych, a cywilów wśród mordów i gwałtów wypędzili z miasta [170].

Walki w pozostałych dzielnicach (4 sierpnia - 2 września) Edytuj

Hacer 11 sierpnia - tj. dopóki broniły się Wola i Ochota - Śródmieście nie odczuwało bezpośrednio naporu nieprzyjaciela. Mimo iż znajdowały się tam główne siły Okręgu Warszawskiego AK, liczące ok. 17 tys. żołnierzy (stan na 4 sierpnia), pułkownik „Monter” przez dłuższy czas nie był skłonny podejmować działań zaczepnych. W pierwszej połowie sierpnia oddziały śródmiejskie koncentrowały się na umacnianiu swych pozycji i budowie zaplecza logistycznego [171]. Dopiero wieczorem 13 sierpnia jednostki AK uderzyły na Hale Mirowskie, zamierzając przebić się tamtędy do odciętej Starówki. Atak zakończył się jednak niepowodzeniem, co skłoniło „Montera” do rezygnacji z kolejnych natarć na flankę szturmujących Stare Miasto głównych sił von dem Bacha. Zamiast tego opracował en koncepcję tzw. manewru od południa. W jej myśl priorytetowym celem powstańców miało stać się rozbicie niemieckich sił broniących „dzielnicy policyjnej” w Śródmieściu Południowym. Udałoby się w ten sposób uzyskać naziemne połączenie pomiędzy powstańczymi pozycjami w Śródmieściu i na Mokotowie, po czym warszawskie jednostki AK, wzmocnione przez oddback zły de fiesta. Koncepcja „manewru od południa” była bardzo śmiała, wymagała jednak energicznego dowodzenia, odpowiednich sił i środków, un przede wszystkim czasu. Wszystkich tych atutów zabrakło powstańcom. Co gorsza, przywiązany do swej koncepcji „Monter” zbyt późno zorientował się, iż to Stare Miasto stało się areną „boju walnego” powstania i w efekcie zaniedbał udzielenia odpowiedniego wsparcia obroielnicycom [173].

Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowymjdezaudonual. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji [174]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym [171]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15-19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania Politechniki [175].

Na Mokotowie pułk „Baszta” de 4 sierpnia bronił „twierdzy” con czworoboku ulic: Odyńca – Puławska – Woronicza – Aleja Niepodległości. Podejmowano także wypady mające na celu rozszerzenie polskiego stanu posiadania. Silne niemieckie jednostki obsadzające rejon ulic Rakowieckiej i Puławskiej, Służew i fort czerniakowski zachowywały się stosunkowo biernie [176]. W drugiej połowie sierpnia, w związku z opracowaną przez „Montera” koncepcją „manewru od południa”, oddziały mokotowskie podjęły próbę nawiązania łączności ze Śródmieściem. Przy realizacji tego zadania wsparcia miało udzielić im liczące ok. 2000 żołnierzy zgrupowanie AK z Lasów Chojnowskich [k]. Próba rozerwania niemieckiego pierścienia wokół Warszawy, podjęta przez oddziały leśne w nocy z 18 na 19 sierpnia, zakończyła się jednak umiarkowanym powodzeniem. Tylko está bien. 500 żołnierzy AK zdołało się przebić na Mokotów. Straty były bardzo duże, poległ m.in. dowódca zgrupowania podpułkownik Mieczysław Sokołowski „Grzymała” [177]. Haga 22 sierpnia oddziały mokotowskie zdołały zdobyć rozległy (ponad 9 kilometros kwadratowych) rejon Sielc, Sadyby i wsi Czerniaków. Wkrótce okazało się jednak, że polskie siły były zbyt słabe, aby móc jednocześnie skutecznie bronić zdobytego terenu i prowadzić działania zaczepne w kierunku Śródmieścia [178]. Dwukrotnie żołnierze AK szturmowali niemieckie koszary przy ul. Podchorążych oraz klasztor ss. Nazaretanek przy ul. Czerniakowskiej, lecz mimo pewnych sukcesów nie udało im się nawiązać łączności ze Śródmieściem (27/28 i 28/29 sierpnia) [179]. Tymczasem Niemcy zaniepokojeni działaniami powstańców rozpoczęli natarcia na Sadybę i Sielce. Generalny atak na pierwsze z tych osiedli rozpoczął się 29 sierpnia. Przez wiele dni było ono intensywnie bombardowane przez niemieckie lotnictwo i ostrzeliwane przez ciężką artylerię. 2 września atakujące z kilku strong oddziały generała Rohra zdołały całkowicie opanować Sadybę. Zginęło około 200 obrońców. Tylko nielicznym żołnierzom AK udało się wycofać na teren powstańczego Mokotowa [180].

W tym okresie na Żoliborzu nie dochodziło do poważniejszych starć [181]. Nawet artyleria i lotnictwo niemieckie, zajęte w innych rejonach miasta, rzadko atakowały dzielnicę. Wyjątkiem de tej reguły były jedynie nieudane próby zdobycia Dworca Gdańskiego, w których główną rolę odegrały wszelako oddziały przybyłe de Puszczy Kampinoskiej.

Boje o dostęp do Wisły Edytuj

Po upadku Starego Miasta niemieckie dowództwo uznało za cel priorytetowy opanowanie wybrzeży Wisły oraz odblokowanie arterii komunikacyjnej wiodącej przez Al. Jerozolimskie. Było to związane z obawami przed wznowieniem przez Armię Czerwoną ofensywy w kierunku Warszawy [182]. 3 września Grupa Bojowa „Reinefarth” rozpoczęła natarcie na Powiśle, które bronione było przez żołnierzy zgrupowania „Róg” i zgrupowania „Krybar”. Tego dnia dzielnica była intensywnie ostrzeliwana i bombardowana przez niemiecką artylerię i lotnictwo. 4 września do szturmu ruszyła natomiast piechota wspierana przez działa pancerne [183]. Ten dzień stał również pod znakiem intensywnych niemieckich nalotów na Powiśle i Śródmieście. Przestała wówczas funkcjonować ciężko zbombardowana elektrownia na Powiślu, a w Śródmieściu zburzeniu uległ m.in. hotel "Victoria" (mieścił się tam sztab Okręgu Warszawskiego AK) oraz drukarnia przy ul. Szpitalnej (drukowano tam wiele pism powstańczych) [184]. 6 września obrońcy Powiśla byli zmuszeni wycofać się na linię Nowego Światu, gdzie dołączyli do obrońców Śródmieścia Północnego [183]. Sukces ten nie przyszedł jednak Niemcom łatwo. Sztab 9. Armii meldował, że „broniącemu się z determinacją przeciwnikowi trzeba było wydzierać każdy metr terenu” [185].

W tym samym czasie Niemcy z kilku strong zaatakowali również powstańcze pozycje w Śródmieściu Północnym. Sześć dni trwały zacięte walki w rejonie Al. Jerozolimskich (5–10 września). Ostatecznie, mimo pewnych zdobyczy terenowych, Niemcy nie zdołali opanować barykady i wykopu od domu nr 17 do domu nr 22, stanowiących jedyne połączenie Śródmieścia Północnego i Południowego [186]. Nie odniosły również powodzenia niemieckie natarcia rejonie ulic: Królewskiej, Towarowej i Grzybowskiej. Pułk Dirlewangera, atakując wzdłuż ul. Świętokrzyskiej, zdołał natomiast przedrzeć się aż do ulic Brackiej i Mazowieckiej (8 września), gdzie w kolejnych dniach powstańcy zatrzymali jednak jego postępy [187]. KG AK poważnie obawiała się, że polska obrona w Śródmieściu może się załamać. 9 września pełnomocnicy generała „Bora” nawiązali więc za pośrednictwem Czerwonego Krzyża kontakt z generałem Rohrem, proponując rozpoczęcie rozmów kapitulacyjnych. Dowództwo AK uzyskało jednak informacje z Londynu o planowanej wielkiej wyprawie lotnictwa alianckiego nad Warszawę oraz o zgodzie Moskwy na udzielenie pomocy powstaniu.Zza Wisły zaczęły dochodzić również odgłosy ognia artyleryjskiego. W tej sytuacji generał „Bór” podjął decyzję o przerwaniu rozmów z Niemcami (11 września) [188].

Tymczasem na froncie wschodnim miały miejsce wydarzenia, które w sposób znaczący wpłynęły na sytuację w Warszawie. Na początku września radziecki I Front Białoruski (dowodzony przez marszałka Konstantego Rokossowskiego) rozpoczął przygotowania do koncentrycznego natarcia na przedmoście niemieckie na wschód od Warszawy. 14 września, po kilkudniowych walkach, oddziały Armii Czerwonej i 1. Armii Wojska Polskiego wyzwoliły warszawską Pragę [189]. Rozpoczęcie radzieckiego natarcia wzbudziło w dowództwie AK nadzieję na uratowanie powstania. W tym celu konieczne było jednak utrzymanie ostatnich powstańczych pozycji nad brzegami Wisły. Za odcinek priorytetowy uznano Powiśle Czerniakowskie, gdzie dowództwo AK skierowało uznawane za jednostkę elitarną Zgrupowanie „Radosław” oraz dużą część zapasów granatów i amunicji [190]. Niemieckie plany zdążały w podobnym kierunku - 11 września oddziały Rohra i Reinefartha z trzech strong uderzyły na Powiśle Czerniakowskie [191].

Walki o przyczółki warszawskie Edytuj

Wbrew polskim nadziejom i niemieckim obawom Armia Czerwona nie ruszyła na odsiecz Warszawie. Radzieckie dowództwo zezwoliło jedynie na desant niewielkich pododdziałów 1. Armii Wojska Polskiego na Czerniakowie, Żoliborzu i Powiślu [192]. Piotr M. Majewski przypuszczał, że decyzja ta była motywowana zamiarem rozładowania narastającego wśród polskich żołnierzy niezadowolenia [192]. Alexandra Richie uważa, że ​​desanty stanowiły pozorowaną pomoc, której celem było załagodzenie napięć w stosunkach z aliantami zachodnimi, wywołanych wcześniejszą odmową udzielenia wsparcia 193. Nikołaj Iwanow również jest przekonany, że akcja miała charakter wyłącznie propagandowy i z góry zakładano jej niepowodzenie [194].

Desant odbywał się w kilku rzutach między 16 a 19 września, a wzięło w nim udział w ok. 4 tys. żołnierzy (równowartość dwóch pułków piechoty) [192]. Armia Czerwona nie zapewniła Polakom odpowiedniego wsparcia artyleryjskiego i lotniczego, jak również odpowiedniej ilości środków przeprawowych [192] [195]. Na newralgiczny przyczółek czerniakowski rzucono pododdziały 3. Dywizji Piechoty im. Romualda Traugutta, która była najsłabiej wyszkoloną jednostką 1. Armii [196]. Ostatecznie tylko na Powiślu Czerniakowskim „berlingowcom” udało się połączyć z siłami AK. Na Żoliborzu i Powiślu zdołali utworzyć jedynie niewielkie przyczółki, które już 20 września zostały zlikwidowane przez Niemców [192]. W czasie nieudanej próby sforsowania Wisły poległo 2297 żołnierzy 1. Armii Wojska Polskiego, un kolejnych 1467 zostało rannych [197].

Tymczasem oddziały AK na Powiślu Czerniakowskim - wspierane de 16 września przez kilkuset żołnierzy 9. pułku piechoty Wojska Polskiego - przez blisko dwa tygodnie desperacko broniły przyczółka. Już 13 września Niemcy wypchnęli powstańców z rejonu ul. Książęcej, przerywając w ten sposób połączenie Czerniakowa ze Śródmieściem [198]. W następnych dniach Niemcy systematycznie spychali powstańców do niewielkiego kotła nad Wisłą. 19 września, wobec przewagi nieprzyjaciela oraz braku widoków na pomoc zza Wisły, przeprowadzono częściową ewakuację Czerniakowa. Tego wieczoru blisko 260 żołnierzy Zgrupowania „Radosław” zeszło do kanałów i ewakuowało się na Mokotów [199]. Na Czerniakowie pozostały resztki brygady „Broda 53” oraz Zgrupowania „Kryska” (ok. 200 żołnierzy AK dowodzonych przez kapitana Ryszarda Białousa ps. „Jerzy”), jak również ok. 200 „berlingowców” (dowodzonych przez majora Stanisława Łatyszonka) [200]. 22 września w polskich rękach pozostawały już tylko dwa domy - przy ul. Wilanowskiej 1 i ul. Solec 53. Żołnierze byli krańcowo wyczerpani, brakowało amunicji, żywności, lekarstw, a nawet wody. Próba przeprawy na drugi brzeg Wisły zakończyła się tylko częściowym powodzeniem. Tego dnia wieczorem poinformowano również obrońców, że jednorazowa ewakuacja na prawy brzeg Wisły będzie niemożliwa z powodu braku odpowiedniej ilości sprzętu przeprawowego [201]. Większość żołnierzy AK wraz z majorem Łatyszonkiem i 20 „berlingowcami” postanowiła wówczas przebić się nocą do Śródmieścia. Tylko pięcioosobowa grupka z kapitanem „Jerzym” na czele zdołała jednak dotrzeć do pozycji powstańczych. Pozostali żołnierze zostali w większości schwytani przez Niemców. Następnego dnia w godzinach porannych Niemcy opanowali ostatnie bastiony polskiej obrony na Powiślu Czerniakowskim. Wziętych do niewoli żołnierzy AK w większości wymordowano. Obrona Górnego Czerniakowa była jedną z najzaciętszych bitew powstania [202].

W czasie gdy rozgrywała się bitwa o przyczółek czerniakowski, zacięte walki toczyły się również w pozostałych dzielnicach Warszawy. Niemcy kontynuowali działania mające na celu zabezpieczenie brzegów Wisły. W dniach 14–16 września oddziały niemieckie zdobyły Marymont, ponosząc jednak przy tym duże straty. Doszło wówczas do szeregu mordów na ludności cywilnej. W nocy z 15 na 16 września oddziały AK były również zmuszone ostatecznie opuścić Sielce [203].

Walki na przedpolu Warszawy Edytuj

Rozkaz gen. "Bora" o zorganizowaniu odsieczy dla Warszawy Edytuj

14 sierpnia 1944 komendant główny AK gen. Tadeusz Komorowski wydał rozkaz polecający zorganizowanie odsieczy dla Warszawy. Na pomoc Warszawie ruszyły jako pierwsze oddziały okręgu kieleckiego w sile ok. 5 tys. żołnierzy oraz 25 pułk piechoty zmobilizowany przez okręg łódzki (ok. 800 ludzi). Wyruszyły też grupy z okręgu śląskiego, podokręgu rzeszowskiego, okręgu lubelskiego, którym nie udało się jednak dotrzeć do Warszawy. Polskie oddziały były atakowane i zatrzymywane przez wojska niemieckie oraz sowieckie. Z okręgu krakowskiego wyruszył 500-osobowy oddział Kedywu Jana Pańczakiewicza, który doszedł w okolice Częstochowy. Oddziały kieleckie dotarły 19 sierpnia do lasów przysuskich, skąd poinformowano KG AK, że z powodu braku broni ciężkiej i trudności w marszu dotarcie do Warszawy jest niemożliwe. Oddziały te - po rozwiązaniu koncentracji - przez cały wrzesień i październik toczyły ciężkie walki z Niemcami [204].

Działania Grupy „Kampinos” Edytuj

Po wybuchu powstania działania zbrojne objęły również Puszczę Kampinoską, gdzie do walki przystąpiły oddziały VIII Rejonu „Łęgów” Obwodu VII „Obroża” Okręgu Warszawskiego AK. W przeddzień powstania tamtejsze struktury Armii Krajowej mogły wystawić dwa bataliony piechoty o sile pięciu kompanii pierwszej linii [205], przy czym zaledwie ok. 350–400 żołnierzy było uzbrojonych [206]. Szczęśliwie dla strony polskiej układ sił w puszczy uległ jednak diametralnej zmianie pod koniec lipca 1944, gdy w Dziekanowie Polskim stanęło blisko 900-osobowe Zgrupowanie Stołpecko-Nusalzyschłeckie. Po 1 sierpnia w Puszczy Kampinoskiej pojawiły się jeszcze niewielkie oddziały AK z różnych dzielnic Warszawy, które opuściły miasto po porażkach poniesionych w godzinie „W”. Stopniowo docierały tam również oddziały z innych rejonów Obwodu „Obroża” oraz z sąsiedniego Podokręgu Zachodniego Obszaru Warszawskiego AK (kryptonimy „Hallerowo” / „Hajduki”) [208]. Na bazie napływających wciąż do puszczy oddziałów utworzono w połowie sierpnia partyzanckie zgrupowanie o nazwie Grupa „Kampinos” [209]. W szczytowym momencie liczyło ono około 2700 żołnierzy i 700 koni [210].

Pod koniec sierpnia pod kontrolą Grupy „Kampinos” znajdowały się już centralne i wschodnie tereny Puszczy Kampinoskiej, zamieszkane przez kilka tysięcy ludzi. Obszar wyzwolony przez żołnierzy AK nazywany był „Niepodległą Rzecząpospolitą Kampinoską” [211]. Jej nieformalną stolicą były Wiersze, gdzie ulokowana była kwatera główna zgrupowania [212]. Między 29 lipca a 29 września 1944 oddziały Grupy „Kampinos” stoczyły z Niemcami 47 bitew i potyczek, przy czym dziesięć starć zakończyło się wyraźnym zwycięstwem Polaków, a w trzyczynast strauzek. Dużym sukcesem zakończyło się zwłaszcza starcie pod Kiściennem oraz wypady na oddziały kolaboracyjnej Brygady RONA kwaterujące w Truskawiu i Marianowie [213]. Wiążąc przez dwa miesiące znaczne siły niemieckie Grupa „Kampinos” odciążała powstańczą Warszawę, a w szczególności żoliborskie zgrupowanie ppłk. „Żywiciela” [213] [214] [215]. Obecność w puszczy silnego partyzanckiego zgrupowania uniemożliwiła także Niemcom korzystanie z bezpiecznych i dogodnych leśnych traktów wiodących z Leszna i Warszawy do Kazunia i Modlinaie oraz stworzyłie lsackinia.

Działania Grupy „Kampinos” nie zdołały jednak odmienić losów powstania [218]. Po nieudanych atakach na lotnisko bielańskie (1-2 sierpnia) oddziały kampinoskie były zmuszone wycofać się w głąb puszczy i do połowy sierpnia nie były zdolne do prowadzenia działań zaczepnych. Po otrzymaniu alianckich zrzutów z bronią i zaopatrzeniem Grupa „Kampinos” jako jedyne zorganizowane zgrupowanie AK wykonała rozkaz gen. „Bora” z 14 sierpnia 1944 w sprawie organizacji odsieczy dla stolicy, kierując na Żoliborz ponad 900 dobrze uzbrojonych żołnierzy [219]. Dwa nocne natarcia na silnie umocniony Dworzec Gdański zakończyły się jednak porażką i utratą blisko 500 żołnierzy (20/21 sierpnia i 21/22 sierpnia) [220] [221]. Po klęsce pod Dworcem Gdańskim KG AK wyznaczyła Grupie „Kampinos” zadania o charakterze pasywnym, sprowadzające się przede wszystkim do odbioru alianckich zrzutów oraznaczyła Grupie „Kampinos”. Dowództwo AK nie zdecydowało się natomiast skierować Grupy „Kampinos” do działań zaczepnych na nieprzyjacielskim zapleczu, czego niemieckie dowództwo poważnie się obawiało [224]. Tymczasem pod koniec sierpnia Niemcy ostatecznie zablokowali komunikację między „Niepodległą Rzecząpospolitą Kampinoską” a powstańczą Warszawą. KG AK straciła wówczas zainteresowanie Puszczą Kampinoską, uznając, że nie można już liczyć, iż nadejdzie stamtąd odsiecz lub poważniejsze dostawy zaopatrzenia. Działania Grupy „Kampinos” były odtąd traktowane przez polskie dowództwo jako element działań powstańczego Żoliborza [225].

27 de marzo de 1944 Niemcy rozpoczęli w Puszczy Kampinoskiej zakrojoną na szeroką skalę operację przeciwpartyzancką, oznaczoną kryptonimem Sternschnuppe. Zgodnie z wcześniejszymi planami Grupa „Kampinos” przystąpiła wówczas do odwrotu w kierunku Gór Świętokrzyskich. Początkowo polskie zgrupowanie skutecznie wymykało się obławie, lecz na skutek błędów dowództwa zostało 29 września okrążone i rozbite pod Jaktorowem. W całodziennej bitwie poległo około 150–200 żołnierzy AK, un blisko 150 zostało wziętych do niewoli. Polskie oddziały utraciły również większość koni, prawie całe ciężkie uzbrojenie, tabory oraz zapasy sprzętu i amunicji. Wielu żołnierzom AK, w tym kilku zwartym oddziałom, udało się jednak wyrwać z okrążenia [226]. Grupa „Kampinos” była jedyną dużą jednostką bojową powstania warszawskiego, która nie zakończyła walki kapitulacją [227].

Upadek powstania Edytuj

Przed ostatecznym natarciem na Śródmieście von dem Bach postanowił zlikwidować dwa pozostałe, znacznie słabsze ośrodki polskiego oporu w Warszawie. 24 września oddziały niemieckie rozpoczęły szturm na Górny Mokotów. Walki były niezwykle zacięte, szkoła przy ul. Woronicza 8 (dziś liceum im. Królowej Jadwigi) siedmiokrotnie przechodziła z rąk do rąk [228]. Już po dwóch dniach stało się jednak jasne, że z powodu ogromnej przewagi Niemców upadek dzielnicy jest nieunikniony. W tej sytuacji dowodzący obroną Mokotowa podpułkownik Józef Rokicki „Karol”, utraciwszy łączność z dowództwem AK, a nie widząc możliwości dalszej walki, podjął decyzję o rozpoczana. Ewakuacja rozpoczęła się 26 września w godzinach wieczornych. Odwrót trwał już kilka godzin (do Śródmieścia zdążyło dotrzeć w tym czasie ok. 800 żołnierzy), gdy niespodziewanie nadszedł kategoryczny rozkaz pułkownika „Montera”, polecawökie krönönönökönöko. Rozkaz spowodował ogromny caos w kanałach, gdzie wciąż znajdowało się ok. 400 żołnierzy. Część powstańców w popłochu zaczęła się wycofywać w kierunku Mokotowa, część szukać innych dróg. W dodatku Niemcy zabarykadowali niektóre odcinki kanałów i ustawili straże przy włazach. W rezultacie ostatnie grupki powstańców, które przed świtem 27 września zeszły do ​​kanałów, nie zdołały dotrzeć tą drogą do Śródmieścia. Obrzucane przez Niemców granatami błądziły długo w kanałach i częściowo wyginęły tam z wyczerpania lub zostały poduszone przez Niemców gazem z karbidu. Część żołnierzy wyszła z włazów na terenie kontrolowanym przez Niemców i została tam wymordowana [230]. 27 września w godzinach południowych skapitulowali ostatni obrońcy Mokotowa, którzy w zamian za złożenie broni uzyskali uznanie swych praw kombatanckich. Hacer niewoli trafiło ok. 1000 żołnierzy AK [231].

29 września niemiecka 19. Dywizja Pancerna rozpoczęła natarcie na Żoliborz. Już po pierwszym dniu walki Niemcom udało się zdobyć całą południową część dzielnicy wraz z pl. Wilsona. Następnego dnia polskie oddziały zostały zepchnięte do niewielkiego kotła w północno-wschodniej części Żoliborza. Pułkownik „Żywiciel” nie chciał jednak kapitulować, planując w zamian przebicie do Wisły celem ewakuacji na wschodni brzeg rzeki. Dopiero na skutek interwencji KG AK obrońcy Żoliborza zgodzili się kapitulować (30 września) [232].

Po upadku Żoliborza w rękach powstańców znajdowało się już tylko Śródmieście. Już wcześniej generał „Bór” Komorowski uznał jednak, że z militarnego i politycznego punktu widzenia kontynuacja walki nie ma żadnego sensu. Mimo sprzeciwu ze strony pułkownika „Montera”, który jako alternatywę dla kapitulacji przedstawił zwrócenie się do polskich komunistycznych władz wojskowych o pomoc [l], komendant główny AK zdecydomłowmi.Dwa dni później do kwatery von dem Bacha w Ożarowie Mazowieckim przybyli delegaci KG AK w celu poinformowania o propozycjach kapitulacyjnych. Zawarto wówczas porozumienie o wstrzymaniu ognia, które obowiązywało desde 5.00 rano do 19.00 w dniach 1 i 2 października [233]. W Ożarowie Mazowieckim toczyły się pertraktacje, które zakończyły się w nocy z 2 na 3 października podpisaniem „Układu o zaprzestaniu działań wojennych w Warszawie”. Niemcy zgodzili się uznać prawa kombatanckie żołnierzy AK oraz nie stosować odpowiedzialności zbiorowej wobec ludności cywilnej. Mieszkańcy Warszawy mieli zostać wysiedleni, zachowując przy tym prawo zabrania majątku ruchomego, kosztowności, dóbr kultury itp. Niemcy zobowiązali się także oszczędzić pozostałe w mieście mienie publiczne i prywatne, ze szczególnym uwzględnieniem obiektów o dużej wartości historycznej, kulturalnej lub duchowej. W kolejnych dniach do niewoli oddało się blisko 15 tys. polskich żołnierzy, w tym komendant główny AK generał Tadeusz „Bór” Komorowski oraz pięciu innych generałów. Około 3,5 tys. powstańców zdołało wmieszać się w opuszczający miasto tłum ludności cywilnej i uniknąć w ten sposób niewoli. Był wśród nich generał Leopold Okulicki ps. „Niedźwiadek”, którego generał „Bór” wyznaczył na swego następcę na stanowisku komendanta głównego AK [234]. Wraz z cywilami miasto opuścili również: Delegat Rządu na Kraj Jan Stanisław Jankowski, przewodniczący Rady Jedności Narodowej Kazimierz Pużak, un także członkowie Krajowej Rady Ministrów [53].

Kontrowersje dotyczące czasu trwania powstania Edytuj

Przyjęło się powszechnie uważać, że powstanie trwało 63 dni, tzn. do 2 października, kiedy a Armia Krajowa zaprzestała działań ofensywnych i wysłała emisariuszy w celu wynegocjowania kapitulacji. Jednak negocjacje prowadzone w Ożarowie Mazowieckim wydłużyły się i decyzja o zawieszeniu broni została oficjalnie podpisana dopiero po północy 3 października.

Można mówić również o 66 dniach, gdyż do 5 października trwało wychodzenie z miasta do niewoli zwartych oddziałów powstańczych, a w czasie tych trzech ostatnich dni nadal działało powstańcze dowzyżtwoce rozncze dowzyżtwoce dowstańczych. Jednocześnie w tym czasie nadal funkcjonowały struktury ujawnionych władz Polskiego Państwa Podziemnego, a także miały miejsce wszelkie inne przejawy aktywności życia w powstańczym jście,. ukazywanie się prasy powstańczej, emisje audycji radiowych z powstańczych radiostacji, działalność powstańczej poczty harcerskiej itp.

Wybuch powstania został potraktowany przez nazistowskich przywódców jako doskonała okazja do rozwiązania „polskiego problemu”. Heinrich Himmler miał wtedy stwierdzić: „z punktu widzenia historycznego jest błogosławieństwem, że Polacy to robią. Po pięciu, sześciu tygodniach wybrniemy z tego. A po tym Warszawa, stolica, głowa, inteligencja tego byłego 16-17-milionowego narodu Polaków będzie zniszczona, tego narodu, który desde 700 lat blokuje nam Wschód i od czasu pierwszej bitwy pod Tannenbergiem w6 drodzey nam.

Na wieść o wybuchu powstania Hitler wydał Himmlerowi i Guderianowi ustny rozkaz zrównania Warszawy z ziemią i wymordowania wszystkich jej mieszkańców. Zgodnie z relacją Ericha von dem Bach-Zelewskiego rozkaz brzmiał następująco: „każdego mieszkańca należy zabić, nie wolno brać żadnych jeńców. Warszawa ma być zrównana z ziemią i w ten sposób ma być stworzony zastraszający przykład dla całej Europy ”[237]. W rezultacie spośród około 150–180 tys. cywilnych mieszkańców Warszawy, którzy ponieśli śmierć w czasie powstania, co najmniej 1/3 stanowiły ofiary egzekucji przeprowadzanych przez niemieckie formacje policyjne i wojskowe [234]. Maja Motyl i Stanisław Rutkowski, autorzy opracowania Powstanie Warszawskie - rejestr miejsc i faktów zbrodni, obliczyli, że w okresie powstania zginęło poza działaniami bojowymi co najmniej 63 tys. cywilnych mieszkańców stolicy [238]. Nagminnie mordowani byli również wzięci do niewoli powstańcy, mimo iż prowadzili walkę w sposób otwarty i mieli przewidziane prawem oznaki żołnierskie - a więc walczyli zgodnie z konwencją haską [239].

Zbrodnie na jeńcach i ludności cywilnej były dokonywane przez Niemców już od pierwszych dni powstania. Począwszy od 2 sierpnia gestapowcy i policjanci z alei Szucha przeprowadzali masowe egzekucje na terenie Ogródka Jordanowskiego przy ul. Bagatela oraz w ruinach gmachu Generalnego Inspektoratu Sił Zbrojnych przy Al. Ujazdowskich [240]. Haz upadku powstania zamordowano tam od 5 tys. haz 10 tys. Polaków. Szeregu zbrodni oddziały Wehrmachtu, SS i policji niemieckiej dopuściły się również na Mokotowie. Eksterminacja ludności Warszawy przybrała jednak największe rozmiary po przybyciu do miasta niemieckich „sił odsieczy”. Na Woli oddziały Reinefartha i Dirlewangera dokonały bezprzykładnej rzezi polskiej ludności, mordując w ciągu kilku dni de 38 tys. [241] hacer 65 tys. [242] mężczyzn, kobiet i dzieci - z czego najwięcej w tzw. czarną sobotę 5 sierpnia 1944 [243] (Norman Davies uznał później 5 i 6 sierpnia 1944 za „dwa najczarniejsze dni w historii Warszawy”) [244]. Na Ochocie tysięcy mordów, gwałtów i rabunków dopuścili się żołnierze kolaboracyjnej brygady SS RONA. Haga największych zbrodni doszło tam zwłaszcza na terenie targowiska warzywnego „Zieleniak”, w Kolonii Staszica oraz w Instytucie Radowym im. Marii Skłodowskiej-Curie [245].

Wieczorem 5 sierpnia von dem Bach doprowadził do złagodzenia eksterminacyjnego rozkazu Hitlera, poprzez wydanie zakazu mordowania kobiet i dzieci [246]. 12 sierpnia Bach zabronił również rozstrzeliwania polskich mężczyzn-cywilów [247]. Nie oznaczało a jednak, że Niemcy zaprzestali odtąd mordowania ludności Warszawy. Z tłumu uchodźców regularnie wyciągano ludzi podejrzewanych o udział w powstaniu lub żydowskie pochodzenie, a także osoby starsze i niedołężne (a więc niezdolne do pracy), których morodowano Wfezubi Pnie wwiffera. Po upadku Starego Miasta oddziały Reinefartha dokonały masakry powstańczych szpitali, mordując co najmniej 3 tys. osób - w tym blisko 1000 rannych powstańców [249]. Masowych mordów Niemcy dopuścili się również podczas walk na Sadybie, Powiślu, Górnym Czerniakowie i Marymoncie. Wziętych do niewoli powstańców mordowano do ostatnich dni powstania. Między innymi po upadku Mokotowa rozstrzelano 140 powstańców, którzy omyłkowo wyszli z kanałów w pobliżu siedziby niemieckiej żandarmerii przy ul. Dworkowej (27 de marzo de 1944) [250].

W trakcie dwumiesięcznych walk niemiecka artyleria i lotnictwo atakowały bez rozróżnienia zarówno obiekty cywilne, jak i wojskowe - w tym szpitale wyraźnie oznaczone znakami Czerwonego1 Krzya2. W rezultacie co najmniej jedną trzecią cywilnych ofiar po Strongie polskiej stanowiły ofiary bombardowań niemieckich [79]. Celowe wypalanie całych kwartałów było traktowane przez Niemców jako pełnoprawna metoda walki [253]. Niemieckie oddziały wielokrotnie wykorzystywały także polskich cywilów (w tym kobiety i dzieci) w charakterze „żywych tarcz”, osłaniających natarcia piechoty lub czołgów [254]. Nagminne były wypadki grabieży oraz gwałtów na kobietach i dziewczynkach [255]. Począwszy de 6 sierpnia z opanowanych dzielnic Niemcy bezwzględnie wypędzali polską ludność cywilną. Łącznie w wyniku powstania od 500 tys. hacer 550 tys. mieszkańców stolicy oraz około 100 tys. osób z miejscowości podwarszawskich zostało zmuszonych do opuszczenia swoich domów [256]. Co najmniej 520 tys. wysiedleńców trafiło w niemieckie ręce i przeszło przez podwarszawskie obozy przejściowe - w szczególności przez Durchgangslager 121 w Pruszkowie [257]. Z tego grona blisko 60 tys. osób zostało deportowanych do obozów koncentracyjnych, a kolejnych 90 tys. - na roboty przymusowe w głąb Rzeszy [258]. Od 300 tys. hacer 350 tys. warszawiaków, uznanych za niezdolnych do pracy, Niemcy rozwieźli po całym Generalnym Gubernatorstwie, pozostawiając ich tam bez jakichkolwiek środków do życia [259]. Po upadku powstania Niemcy wbrew postanowieniom umowy kapitulacyjnej przystąpili do systematycznego wypalania i wyburzania miasta. Zniszczeniu uległo wówczas ponad 30% zabudowy lewobrzeżnej Warszawy [260].

Dowództwo AK de samego początku zakładało, że alianckie lotnictwo wesprze powstanie w Warszawie dostawami broni i zaopatrzenia, mimo że już 7 lipca 1944 brytyjski gen. Redman przedstawiciel brytyjski przy CCS (jefes de personal combinados) negatywnie odniósł się do możliwości wsparcia przez aliantów powstania zbrojnego i sugerował, że tylko ZSRR mógłby być zainteresowany tym planem [261]. Po nawiązaniu łączności z Londynem generał „Bór” zażądał jak najszybszego rozpoczęcia zrzutów w rejonie pl. Napoleona oraz cmentarza żydowskiego na Woli [262] (2 sierpnia w godzinach porannych). 3 sierpnia prezydent RP na uchodźstwie Władysław Raczkiewicz zwrócił się w tej sprawie do premiera Churchilla. Jeszcze tego samego dnia kwaterujące we włoskim Brindisi alianckie Dowództwo Sił Powietrznych Obszaru Morza Śródziemnego (Fuerzas Aéreas Aliadas del Mediterráneo) otrzymało z Londynu depeszę nakazującą rozpoczęcie lotów z pomocą dla Warszawy. Ostateczna decyzja co do kształtu operacji została jednak uzależniona de opinii zastępcy dowódcy MAAF, marszałka lotnictwa Johna Slessora [263]. Diez godził się początkowo jedynie na przeprowadzanie zrzutów w podwarszawskich lasach. Rozkaz ten złamali jednak polscy lotnicy z 1586. Eskadry Specjalnego Przeznaczenia, którzy w nocy z 4 na 5 sierpnia polecieli nad Warszawę. Następnego dnia Slessor wydał całkowity zakaz lotów w rejonie miasta (ze względu na wysokie straty poniesione w pierwszych misjach). Dopiero na skutek intensywnych zabiegów polskiego rządu emigracyjnego zezwolono polskim załogom z 1586. Eskadry na wykonywanie „ochotniczych hazardowych lotów do Warszawy” (zgłosiły się wszystkie załogi) [264 eskadry. 12 sierpnia zezwolenie na udział w misjach z dostawami dla polskiej stolicy uzyskały również załogi brytyjskie i południowoafrykańskie [265]. Do lotów nad Warszawę została wyznaczona 205 Grupa, składająca się 1586 Polskiej Eskadry Specjalnej, 178 i 148 dywizjonu Royal Air Force oraz 31 i 34 dywizjonu South African Air Force [266].

Tragiczny wynik wyprawy przeprowadzonej w nocy z 14 na 15 sierpnia spowodował jednak wydanie tym ostatnim kolejnego zakazu lotów (tej nocy zestrzelono 8 z 26 uczestniczących w misji samolotów). Do końca sierpnia z dostawami dla powstańców latali tylko polscy lotnicy z 1586. Eskadry [267]. Z początkiem września również i oni zostali jednak wycofani znad Warszawy przez brytyjskie dowództwo. Tylko naciski i determinacja polskiego rządu emigracyjnego spowodowały, że Brytyjczycy zgodzili się skierować z Brindisi jeszcze dwie wyprawy z pomocą dla polskiej stolicy [268].

Loty do Warszawy utrudniał fakt, iż samoloty alianckie nie mogły lądować na sowieckich lotniskach na prawym brzegu Wisły. Dopiero 10 września Stalin wyraził zgodę na lądowanie amerykańskich i brytyjskich maszyn na obszarach zdobytych przez Armię Czerwoną. Dzięki temu 18 września amerykańska 8. Armia Powietrzna mogła zorganizować wielką wyprawę nad Warszawę, w trakcie której 107 „Latających Fortec” zrzuciło nad Warszawą blisko 1250 zasobników zopantic. Wobec krytycznej sytuacji powstania wyprawa nie mogła jednak w sposób istotny wspomóc polskich obrońców - tym bardziej, że tylko 288 zasobników (ok. 25%) spadło na teren kontrolowany przez.

W sierpniu i wrześniu 1944 alianckie samoloty 280 razy startowały ze zrzutami do Warszawy, Puszczy Kampinoskiej i Lasu Kabackiego (170 razy z Brindisi oraz jednorazowo 110 maszyn z Wlk. Brytanii). Zrzucono ponad 200 ton zaopatrzenia, z czego powstańcy odebrali ok. 60-90 toneladas. Do tego należy doliczyć nieznaną do dzisiaj dokładnie liczbę lotów radzieckich [270]. Misje ze zrzutami zaopatrzenia dla Warszawy okazały się jedną z najtrudniejszych operacji w całej historii lotnictwa [271]. Alianckie bazy lotnicze w Brindisi dzieliła bowiem od polskiej stolicy odległość ok. 1,5 tys. kilometrów. Lot trwał średnio 14 godzin i odbywał się nocą, nierzadko w ciężkich warunkach atmosferycznych [272]. Na trasie operowały niemieckie nocne myśliwce, a w rejonie Warszawy, Podkarpacia i Balatonu na Węgrzech istniały silne skupiska niemieckiej artylerii przeciwlotniczej [273]. Zdarzało się również, iż alianckie samoloty były ostrzeliwane przez radziecką artylerię przeciwlotniczą i nocne myśliwce (alianckie załogi traktowały lot nad ziemiami opanowakmi przewonąturum 27) [Cronowakmi przewonąium 271. W tych warunkach nieuniknione były ciężkie straty. Piotr C. Śliwowski podaje, iż w sierpniu i wrześniu 1944 polska 1586. Eskadra Specjalnego Przeznaczenia straciła podczas misji z pomocą dla Warszawy 11 samolotów z 59 lotnikami na pokładach, tj. 150% stanu wyjściowego [274]. Tylko dwie załogi tej eskadry przeżyły okres powstania od początku do końca [264]. Pozostałe alianckie dywizjony utraciły 19 maszyn. Poległo lub zaginęło 39 lotników brytyjskich, 37 lotników południowoafrykańskich oraz 12 lotników amerykańskich [270] (jeden z amerykańskich lotników został rozstrzelany przez Niemcówus pod okjolicykinos) 27. Z kolei według P. Mollera 31 Sqn SAAF stracił 8 z 26 maszyn, które poleciały nad Warszawę, 34 Sqn - jedną z trzech, 178 Sqn RAF - cztery z 21, 148 Sqn - trzy z 22, 1586 Eskadra - 7 z 14 maszyn w diez sposób średnie straty wyniosły ponad 25%.

Za tę cenę zrzucono nad miastem 485 zasobników o masie 150 kg, łącznie ok. 72 toneladas de zaopatrzenia [266]. Marszałek Slessor oceniał, że alianci tracili jeden samolot na każde 10 ton dostaw dla Warszawy [276]. Jerzy Kirchmayer podaje następujące szacunki odebranej broni i amunicji w Warszawie (wszystkie zrzuty łącznie): 10 moździerzy 2 i 3 calowych (z 250 pociskami), 180 lkm (z milionem naboi), 100 pm. (z 3 tys. pocisków), 100 kb (180 tys. naboi), 700 rewolwerów (29 tys. naboi), 8 tys. granatów zwykłych i 2 tys. przeciwpancernych do tego dochodziło 7 tys. opatrunków i kilkanaście ton żywności. Z łącznie 104 ton odebranego zaopatrzenia 82,3 t stanowiła broń i amunicja, a 21,7 t - żywność. Z 953 zasobników i 347 paczek, odpowiednio 693 i 180 odebrano w Warszawie, a 260 i 167 na terenach podmiejskich [277].

Od nocy 13/14 września 1944 r., Gdy 1. Armia Wojska Polskiego została dyslokowana nad Wisłę, loty ze zrzutami broni, amunicji i żywności dla powstańców warszawskich wykonywali także piloci została nad Wisłę w sowieckiej 9. Gwardyjskiej Dywizji Nocnych Bombowców. Jednostki zrzucające osłaniał z powietrza 1. pułk myśliwski z polskiej 1. Dywizji Lotniczej. Według oficjalnych danych samoloty Armii Czerwonej i Armii Berlinga zrzuciły nad Warszawą zaopatrzenie o łącznej wadze 150 ton, w tym 156 moździerzy, 505 rusznic ppanc., 1189 karabinów, 1478 piscnowtoletów. kal. 45 mm [278]. Owe liczby pozostają jednak trudne do zweryfikowania. Zdaniem Piotra C. Śliwowskiego zrzuty dokonywane przez Lotnictwo sowieckie Miały przede wszystkim znaczenie propagandowe, gdyż Bron, amunicję i żywność zrzucano zazwyczaj w pozbawionych spadochronów jutowych workach, na skutek Czego ich zawartość ulegała częściowemu lub całkowitemu zniszczeniu [279]. J. Kirchmayer podaje, że Polacy i Rosjanie zrzucili między 50 a 55 t zaopatrzenia, z czego ok. 15 t żywności na przejętą broń składały się 5 ckm (z 10 tys. Naboi), 700 pm (z 60 tys. Naboi), 143 kb ppanc. (z 4290 naboi), 48 granatników (z 1729 nabojami), 160 kb (z 10 tys. naboi) i 4 tys. granatów ręcznych. Sprzęt był radziecki, a zrzucane zaopatrzenie, choć z reguły trafiało w ręce powstańcze, to wskutek braku spadochronów, często było uszkodzone lub zniszczone [280].

Otrzymawszy informację o wybuchu powstania, Rząd RP na uchodźstwie niezwłocznie rozpoczął intensywne zabiegi dyplomatyczne, które miały na celu zorganizowanie skutecznej pomocy dla stolczącej. W trakcie dwumiesięcznych walk oddziały AK w Warszawie otrzymały jednak jedynie ograniczone wsparcie ze strony mocarstw zachodnich. Z kolei Stalin przez długi czas odmawiał udzielenia jakiejkolwiek pomocy powstańcom oraz sabotował działania podejmowane w tym zakresie przez aliantów zachodnich. Co więcej, wybuch powstania warszawskiego zbiegł się ze wstrzymaniem ofensywy Armii Czerwonej na kierunku warszawskim. Spory wokół kwestii pomocy dla powstania, które rozgorzały wewnątrz „Wielkiej Trójki” niektórzy historycy są skłonni uznawać za prawdziwy początek „zimnej wojny” [281].

Postawa ZSRR wobec powstania Edytuj

Zarówno w propagandzie, jak i opracowaniach historycznych ukazujących się w ZSRR i PRL, utrzymywano, że Armia Czerwona nie była w stanie udzielić skutecznej pomocy powstan jee, gdyż po intensamente zławny walkachi. Podkreślano także, iż wybuch powstania nie został uzgodniony z dowództwem radzieckim oraz utrzymywano, że polska stolica nie odgrywała większej roli w radzieckich planach wojennych. Dokumenty ujawnione po rozpadzie ZSRR przeczą jednak tym twierdzeniom. Wynika z nich bowiem, że radziecka 2. Armia Pancerna, która prowadziła bezpośrednie natarcie w kierunku Warszawy, została wprowadzona na pierwszą linię dopiero 22 lipca, a w dodatku wyruszyła z pozyciuji dłopaka. 300 kilometros. 2 A. Panc. miała przy tym trzykrotnie większe zapasy amunicji oraz większe zasoby paliwa niż walcząca na rzekomo priorytetowym przyczółku warecko-magnuszewskim radziecka 69. Armia [282]. 28 lipca 1944 Stawka poleciła dowództwu I Frontu Białoruskiego, aby swoim prawym skrzydłem rozwinęło natarcie na Warszawę i nie później niż 5–8 sierpnia zdobyło Pragę oraz sforsowałoka Wisłę na wysokości Sforsowałoka Wisłę na wysoko. W tym samym czasie lewe skrzydło frontu miało uchwycić przyczółki w rejonie Dęblina, Solca i Zwolenia. Po sforsowaniu Wisły marszałek Rokossowski miał kontynuować natarcie w kierunku Torunia i Łodzi. Dokument ten - ujawniony dopiero po rozpadzie ZSRR - pozwala wysnuć wniosek, że sowieckie dowództwo planowało w pierwszych dniach sierpnia 1944 zdobyć Warszawę za pomocą dwustronnego manewru okrąża. W tym samym czasie radziecka propaganda poprzez audycje radiowe i zrzut ulotek wzywała mieszkańców Warszawy do walki z Niemcami [54] [55]. Wiele wskazuje na to, że Stalin planował szybkie zdobycie polskiej stolicy, co więcej z przyczyn politycznych przykładał do tego dużą wagę, gdyż zamierzał [ulokować wmieście siedzibę5 nowo4 utww.

Porażka w bitwie pancernej pod Warszawą spowolniła co prawda natarcie Rokossowskiego, lecz w mniejszym stopniu niż przedstawiała to później radziecka propaganda. W dokumentach przechowywanych w Centralnym Archiwum MON Federacji Rosyjskiej (datowanych na lipiec 1944) nie znaleziono żadnej wzmianki o załamaniu natarcia na Warszawę ze względu na niemiecki opór [286]. Co prawda 1 sierpnia dowodzący 2. A. Panc. generał Aleksiej Radziejewski wydał swoim oddziałom rozkaz przejścia do obrony, lecz miała a być jedynie przerwa taktyczna - niezbędna, aby uzupełnić zapasy amunicji i paliwa. Jeszcze 2 sierpnia radziecka „Prawda” zagrzewała czerwonoarmistów hasłem „na Warszawę!” [283]. Przewaga sowiecka była wówczas wyraźna i wedle wszelkiego prawdopodobieństwa Niemcy nie zdołaliby utrzymać miasta. Na kierunku warszawskim Rokossowski dysponował 75 wielkimi jednostkami (w tym wieloma pancernymi), którym Niemcy przeciwstawić mogli w najlepszym razie ok. 22 dywizji [287]. Z meldunków składanych przez radzieckie oddziały frontowe wynikało, że na początku sierpnia 1944 zachodni brzeg Wisły por wielu miejscach w ogóle nieobsadzony przez Niemców [288]. Dowództwo niemieckiej 9. Armii oceniało sytuację w rejonie Warszawy jako katastrofalną [289].

Wybuch powstania warszawskiego zaskoczył Stalina. Z tego powodu postawa ZSRR wobec polskiego zrywu była początkowo ambiwalentna [290]. Podczas spotkania z premierem Mikołajczykiem Stalin wyraził wątpliwość, czy AK będzie w stanie samodzielnie wyzwolić stolicę, oskarżając jednocześnie jej żołnierzy, że „w ogóle Niejnia wal". Niemniej w odpowiedzi na prośbę o wsparcie powstania obiecał „szybką” pomoc w postaci zrzutów broni oraz „poparcie ze strony lotnictwa” w „pełnych granicach jego możliwości” [291]. Podobny ton radziecki dyktator przyjął w depeszy do premiera Churchilla (5 sierpnia). Pisał wówczas, iż „zakomunikowane Panu przez Polaków informacje są bardzo przesadzone i nie budzą zaufania (…) Armia Krajowa Polaków składa się z kilku oddziałów, które niesłusznie nazywają siebie dywiznie. Nie mają one ani artylerii, ani lotnictwa, ani czołgów. Nie wyobrażam sobie, jak takie oddziały mogą zdobyć Warszawę ”- ale równocześnie nie odmówił jednoznacznie udzielenia Polakom pomocy [292]. Moskwa starała się ukryć fakt wybuchu powstania przed własnym społeczeństwem. W zachowanych meldunkach I Frontu Białoruskiego z sierpnia i pierwszej połowy września 1944 nie ma żadnej wzmianki o walkach w Warszawie. Również komentarze sowieckiej prasy były początkowo nieliczne i ostrożne [293]. Prawdopodobnie Stalin spodziewał się szybkiego upadku powstania lub liczył na daleko idące ustępstwa polityczne ze strony polskiego rządu (w zamian za pomoc dla Warszawy), stąd unikał początkowo jedchnoznaczne. Jeszcze 8 Sierpnia marszałkowie Zukow i Rokossowski przedstawili Stawce ofensywy plan, który przewidywał rozpoczęcie uderzenia z przyczółków na Narwi i pod Magnuszewem, un następnie Wyzwolenie Warszawy Między 25 Sierpnia un 1 Września 1944. Ze względów propagandowych przewidywano, że frontalne uderzenie na Prage przeprowadzi 1. Armia Wojska Polskiego [289].

Gdy okazało się, że polski zryw nie wygaśnie zbyt szybko, a jego przywódcy reprezentują opcję niepodległościową, Stalin przyjął wobec powstania jednoznacznie wrogą postawę. 6 sierpnia z szeregów 2. A. Panc. niespodziewanie wycofano 1. pułk pontonowy, co można uznać za rezygnację z przeprawy przez rzekę. Dwa dni później 2. A. Panc. została wycofana spod Warszawy i skierowana na odpoczynek (na jej miejsce wprowadzono znacznie słabszą 47. Armię). Z okolic miasta wycofano także 61. i 70. Armię oraz dowodzoną przez generała Berlinga 1. Armię Wojska Polskiego. Ponadto do 10 września sowieckie lotnictwo obowiązywał zakaz prowadzenia lotów bojowych nad Warszawą. Stalin nie zatwierdził też planu zdobycia Warszawy, przedstawionego przez Marszałka Rokossowskiego 8 Sierpnia 1944. Po wezwaniu przez “Bora” na pomoč Warszawie oddziałów z okręgów Armii Krajowej (14 Sierpnia), oddziały NKWD otrzymały ze Stawki polecenie niedopuszczenia oddziałów AK za Wiśle i wstrzymania przewozu przez nie broni oraz ich rozbrajania [295] [296].

Pod koniec sierpnia I Front Białoruski otrzymał ograniczone zadania bojowe w okolicy Narwi, pozostające bez jakiegokolwiek związku z trwającym w Warszawie powstaniem. Jego powolne natarcie przedłużało powstanie, zwiększało straty w ludziach, a zarazem budziło w Warszawie płonne nadzieje na szybką pomoc [297]. Jednocześnie 12 Sierpnia agencja TASS opublikowała Komunikat, w ktorým oświadczono, że “odpowiedzialność za wydarzenia w Warszawie Spada wyłącznie na polskie emigracyjne Koła w Londynie”, un sugestie Jakoby ZSRR nie udzieliło powstaniu wystarczającej pomocy, SA “nieporozumienia rezultatem, albo przejawem oszczerstwa” [298 ]. 13 sierpnia Mikołajczyk napisał depeszę do Stalina z ponowną prośbą o pomoc dla Warszawy. Nadesłana 3 dni później odpowiedź była zdecydowanie odmowna. Podobną depeszę tego dnia Stalin wystosował do premiera Churchilla. Informował w niej, niezgodnie ze stanem faktycznym, że początkowo zarządził aby dowództwo Armii Czerwonej intensywnie zrzucało uzbrojenie w rejon Warszawy i Dalej wskazywał, że “następnie zapoznawczy się bliżej ze Sprawa Warszawska przekonałem się, że akcja Warszawska stanowi nierozsądną, straszną awanturę, która kosztuje ludność ofiary wielkie. Nie doszłoby do tego, gdyby dowództwo radzieckie zostało poinformowane zanim akcja warszawska się zaczęła i gdyby Polacy utrzymywali z nim łączność. W wytworzonej sytuacji dowództwo radzieckie doszło do wniosku, że powinno odciąć się od warszawskiej awantury, ponieważ nie może ponosić ani bezpośredniej ani pośredniej odpowiedzialnojści 29 Wars. Jednocześnie w osobnej nocie Ludowy Komisariat Spraw Zagranicznych oświadczył, iż rząd radziecki nie zgadza się, aby alianckie samoloty lecące z dostawami dla Warszawy lądowały na radzieckiecki, gyichż sonio, gyichż 281] [300]. Moskwa zagroziła nawet internowaniem alianckich lotników, którzy zdecydowaliby się wylądować na terytorium kontrolowanym przez Armię Czerwoną [301]. Z kolei w depeszy do Churchilla i Roosevelta z dnia 22 sierpnia 1944 Stalin nazwał powstańców „grupką przestępców, którzy dla uchwycenia władzy wszczęli awanturę warszawską” [302]. KG AK kilkukrotnie proponowała dowództwu I Frontu Białoruskiego nawiązanie regularnej łączności (w tym ustanowienie stałego połączenia telefonicznego), lecz nie otrzymała żadnej odpowiedzi [303]. Kurierzy AK wysłani do sztabu Rokossowskiego zostali aresztowani przez NKWD [304].

Stanowisko Stalina uległo pewnemu złagodzeniu na początku września. I Front Białoruski wznowił wówczas działania zaczepne w rejonie Warszawy w efekcie czego sowiecka 47. Armia wraz z oddziałami 1. Armii Wojska Polskiego wyzwoliły prawobrzeżną Pragę (10–14 Września). Jednocześnie Moskwa wyraziła zgodę na lądowanie alianckich samolotów na swoich lotniskach (10 września), a radzieckie lotnictwo rozpoczęło zrzuty zaopatrzenia nad Warszawą (14 września). Zdaniem Nikołaja Iwanowa miał być to „gest dobrej woli” pod adresem mocarstw zachodnich, a zarazem efekt chwilowych rozterek Stalina, który miał wahać się, czy pozwolić Niemcom stłumić powstanie, w zakili teżaknie moknie, w zaraze y czy teży. opinii publicznej jako ten, który ocalił Warszawę [306]. Z Kolei Władysław Pobóg-Malinowski uważał, że Stalin otrzymawszy Más información del rozmowach kapitulacyjnych prowadzonych przez KG AK z Niemcami, postanowił podjąć ograniczone działania zaczepne, aby wzbudzić w Warszawie nadzieje na Rychlá Hilfe i przedłużyć Powstanie - tak, aby Germania zniszczyli doszczętnie polskie SILY niepodległościowe [ 307]. Ostatecznie Stalin nie uległ wielokrotnym wezwaniom o udzielenie pomocy powstaniu, kierowanym do niego przez aliantów i Rząd RP na uchodźstwie. Radzieckie dowództwo zgodziło się jedynie na przeprowadzenie ograniczonej akcji desantowej przez Wisłę, w której udział wzięli niedoświadczeni polscy żołnierze, pozbawieni odpowowiednie art. Ze względu na szczupłość zaangażowanych sił akcja ta miała prawdopodobnie charakter wyłącznie propagandowy i z góry zakładano jej niepowodzenie [308]. 23 września ambasadorowie Wlk. Brytanii i USA interweniowali u Stalina ws. pomocy dla powstania, ale otrzymali odpowiedź: „Nikt nie może odnaleźć tego generała„ Bora ”. Nie wiemy, gdzie en broma. Widocznie wyjechał z Warszawy ”. 28 września KG AK skierowała depeszę do Rokossowskiego, w której ostrzegano, że powstańcy są w stanie wytrwać jeszcze tylko 72 godziny, po czym kapitulacja stanie się nieuchronna. Dowództwo AK ponownie nie uzyskało jednak żadnej odpowiedzi [309]. Bez odpowiedzi pozostał także ostatni apel skierowany do Stalina przez premiera Mikołajczyka (30 września).

Stosunek PPR i PKWN do powstania Edytuj

Wiele wskazuje na to, że polscy komuniści przygotowywali w Warszawie wystąpienie zbrojne, które miało się rozpocząć w momencie wkraczania do miasta oddziałów Armii Czerwonej. Komunistyczna propaganda wzywała warszawiaków do walki z Niemcami, a w nocy z 31 lipca na 1 sierpnia 1944 pozostające w mieście oddziały Armii Ludowej zostały postawione w stan alarmowy [310]. Po wybuchu powstania oddziały AL wzięły udział w walkach, podporządkowując się taktycznie dowództwu AK. Stanowisko władz PPR i PKWN wobec powstania było natomiast początkowo dwuznaczne. Na początku sierpnia „Radiostacja Kościuszko” sugerowała wręcz, że to komuniści kierują powstaniem w Warszawie [311]. 6 sierpnia Wanda Wasilewska w trakcie spotkania przedstawicieli rządu na uchodźstwie z KRN i PKWN odbyła rozmowę ze Stanisławem Mikołajczykiem, podczas której twierdziła, że ​​informacwe o sławywybuzia [wyze informacje o wybuywu ]. 13 sierpnia generał Michał Rola-Żymierski wydał rozkaz nr 6, w którym niedwuznacznie dał do zrozumienia, że ​​1. Armia Wojska Polskiego wraz z Armią Czerwoną rychło wyruszą na pomoc Warszawie [313].

Po ostatecznym wykrystalizowaniu się stanowiska ZSRR, PKWN przyjął jawnie wrogą postawę wobec powstania. Na posiedzeniu Komitetu, które odbyło się w Lublinie 15 Września 1944 z udziałem Bolesława Bieruta, Romana Zambrowskiego, Jakuba Bermana, Michała Roli-Żymierskiego i Stanisława Radkiewicza zdecydowano o stworzeniu wojsk wewnętrznych, które w przypadku klęski Niemców Miały wkroczyć hacer Warszawy i rozbić zwycięską Armie KRAJOWA [314].

30 września przewodniczący PKWN Edward Osóbka-Morawski wraz z generałem Rolą-Żymierskim, Hilarym Mincem oraz Stefanem Jędrychowskim uczestniczył w konferencji prasowej zorganizowanej w Moskwie dla prasjypon zadentónic. Niezgodnie z prawdą oświadczyli wówczas, że desde 13 sierpnia Armia Czerwona udzielała powstańcom wsparcia materiałowego oraz oskarżyli dowództwo AK o celowe unikanie kontaktu ze sztabem Rokossowiego. Jednocześnie Osóbka-Morawski oświadczył, że generał „Bór” jest „zbrodniarzem wojennym”, którego PKWN postawiłoby przed sądem, gdyby wpadł w jego ręce [316].

Postawa Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii wobec powstania Edytuj

Termin powstania nie został uzgodniony z aliantami zachodnimi - niemniej nie mogli oni twierdzić, że zostali całkowicie zaskoczeni jego wybuchem [317]. 27 lipca 1944 ambasador RP w Londynie, Edward Raczyński, spotkał się z ministrem spraw zagranicznych Wlk. Brytanii, Anthonym Edenem, którego poinformował wstępnie o planach powstania w Warszawie. Jednocześnie w imieniu polskiego rządu poprosił Brytyjczyków o: 1) skierowanie hacer Stolicy Polskiej 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej, 2) oddanie hacer dyspozycji AK czterech polskich dywizjonów lotniczych w Wielkiej Brytanii, 3) zbombardowanie niemieckich lotnisk koło Warszawy, 4) uznanie Praw kombatanckich żołnierzy AK . Eden obiecał rozpatrzyć te postulaty w trybie pilnym, podając jednak wątpliwość techniczne możliwości ich zrealizowania [318]. Już następnego dnia Foreign Office oficjalnie poinformowało Raczyńskiego, że spełnienie polskich postulatów jest niemożliwe.

Na wieść o wybuchu powstania ambasador Raczyński udal się hacer brytyjskiego MSZ, gdzie zwrócił się hacer podsekretarza stanu Alexandra Cadogana z prośbą o natychmiastowe powiadomienie premiera Churchilla o rozpoczętym w Warszawie powstaniu oraz Wydanie zarządzeń umożliwiających rozpoczęcie zrzutów broni i amunicji dla oddziałów AK. 3 sierpnia prezydent Władysław Raczkiewicz zwrócił się do Churchilla z prośbą o dokonanie natychmiastowych rzutów broni i amunicji w Warszawie. Z podobnym apelem do brytyjskich władz wojskowych wystąpili generałowie Kukiel i Kopański [319]. Trzy dni później Jan Ciechanowski, ambasador RP w Waszyngtonie, przedłożył amerykańskiemu Kolegium Połączonych Szefów Sztabów formalną prośbę polskiego rządu o zorganizowanie pomocy dla powstania [320]. Akcja dyplomatyczna mająca na celu zorganizowanie efektywnego wsparcia dla powstańców była odtąd intensywnie prowadzona przez wszystkie agendy rządu RP na uchodźstwie.

Pierwsze reakcje aliantów były ostrożne i niechętne.Amerykanie oświadczyli, że wsparcie dla polskiego podziemia leży w gestii władz brytyjskich, a ze względu na fakt, iż Warszawa leży w radzieckiej strefie operacyjnej, alianciwy nie będą mogli bewadzi Z kolei generał Hastings Ismay - główny wojskowy doradca Churchilla - po pięciodniowej zwłoce oświadczył, że użycie bombowców RAF w Polsce można rozpatrywać jedynie w połączeniu z oczekiwanemi uderzeniew 16 sierpnia doszło do spotkania polskich generałów (m.in. Stanisław Tatar) z pułkownikiem Haroldem B. Perkinsem - szefem polskiego i czechosłowackiego wydziału SOE. W trakcie rozmowy Brytyjczyk obarczył Polaków całkowitą winą za sytuację w Warszawie oraz oświadczył, że „zbrodnią jest planować dostawy z pomocą dla Warszawy w ramach operacji tak ryjzykown. Negatywne nastawienie prezentowało również brytyjskie MSZ. Ministro Eden zablokował m.in. propozycję lorda Vansittarta, który domagał się, aby w odpowiedzi na masowe zbrodnie popełniane przez Niemców w Warszawie zwołać nadzwyczajne posiedzenie Izby Gmin w celu omówienia odwetowego bombardeo Berlina. Alianci długo zwlekali także z przyznaniem praw kombatanckich żołnierzom AK, twierdząc, że będą mogli to uczynić jedynie w sytuacji, gdy ZSRR postąpi podobnie. Dopiero 30 sierpnia rządy USA i Wlk. Brytanii oficjalnie oświadczyły, iż uznają Armię Krajową za integralną część Polskich Sił Zbrojnych [322].

Z obstrukcją i niechęcią brytyjskich struktur wojskowych i administracyjnych kontrastowała osobista postawa premiera Churchilla, który już 3 sierpnia nakazał bezzwłoczne rozpoczęcie przygotowań do lotów z dostawami dlatwyżaudi. 4 sierpnia brytyjski premier wystosował także pierwszą depeszę do Stalina, informującą o wybuchu powstania i planowanych alianckich zrzutach [323]. W kolejnych dniach liczne prośby o wsparcie dla powstania były kierowane do strony radzieckiej przez brytyjską misję wojskową i ambasadę w Moskwie [324]. 12 sierpnia Churchill ponownie zadepeszował do Stalina z prośbą o pomoc dla walczącej Warszawy, otrzymał jednak utrzymaną w ostrym tonie odpowiedź odmowną. Gdy Moskwa nie wyraziła zgody na lądowanie alianckich samolotów na radzieckich lotniskach, Churchill postanowił zaangażować w tę sprawę prezydenta Roosevelta. Amerykańska administracja z niechęcią myślała jednak o nadwerężaniu stosunków z ZSRR. Dopiero 20 sierpnia Churchill i Roosevelt wysłali wspólny list do Stalina, w którym znalazły się słowa: „Zastanawiamy się, jaka będzie reakcja światowej opinii publicznej, jeśli antyfaszyści wzyczeni Warszawiec. Uważamy, że my wszyscy trzej powinniśmy uczynić wszystko, co tylko możemy, aby ocalić możliwie najwięcej znajdujących się tam patriotów ”. Lista diez - celowo naszkicowany przez Roosevelta w łagodnym tonie - kończył się stwierdzeniem, że „czynnik czasu ma wyjątkowo duże znaczenie”. Po niezwykle brutalnej odpowiedzi Stalina (22 sierpnia) Roosevelt przyjął wyraźny kurs na unikanie konfrontacji. mu Gdy Churchill zaproponował wystosowanie utrzymanego w ostrzejszym tonie listu, amerykański prezydent przez kilka DNI odmawiał zajęcia stanowiska ( “Nie wiem jakie dalsze kroki moglibyśmy obecnie podjąć”), por odmówić ostatecznie ( “uważam za niekorzystne dla dalszego przebiegu wojny ogólnej przyłączenie się hacer proponowanej depeszy ”). 5 września admirał William D. Leahy błędnie poinformował Roosevelta, że ​​powstanie w Warszawie upadło, co ten ostatni potraktował jako pretekst, aby sprawę wywarcia presji na Stalina uznać za nieaktualną [325].

W ocenie Janusza Zawodnego powstanie warszawskie - podobnie jak zbrodnia katyńska - było z perspektywy aliantów przeszkodą w dyplomatycznym i wojskowym układzie sił i planów Wielkiej Trójki [326]. Dla Roosevelta i amerykańskiej administracji Polska nie była pełnoprawnym partnerem, lecz uciążliwym sojusznikiem - utrudniającym w dodatku priorytetową współpracę z ZSRR. Zainteresowanie amerykańskiej administracji wydarzeniami w Warszawie było przy tym niewielkie, a wiedza na temat sytuacji panującej w Polsce - bardzo ograniczona. Z kolei premier Churchill wydawał się być szczerze przejęty tragedią Warszawy i starał się udzielić powstaniu możliwie największą pomoc, jednak jako najsłabszy członek „Wielkiej Tróksłuśchmuż moia mę. Nawet on nie był zresztą gotów na zerwanie współpracy z ZSRR z powodu Polski [327]. Z wydanych po wojnie wspomnień Churchilla wynika, że ​​członkowie brytyjskiego rządu byli gremialnie oburzeni postawą ZSRR wobec powstania jednak ostatecznie zrezygnowano z silniejszych nacisków na Stalina w tej sprawie, gdyż JAK tłumaczył a brytyjski premier “trzeba pamiętać o losach milionów ludzi, walczących na wszystkich frontach świata ”, A„ cel główny wymaga czasem nawet poniżającej uległości ”[328]. Anglosaska prasa jeszcze w trakcie powstania prezentowała niewielkie zainteresowania wydarzeniami w Warszawie. W szczególności gazety lewicowe starały się usprawiedliwiać postawę ZSRR oraz prezentowały wyraźnie negatywne nastawienie wobec przywódców AK i rządu RP na uchodźstwie. Redaktor sekcji polskiej BBC, Gregory MacDonald, był zmuszony przyznać, że informacje o braku sowieckiej pomocy dla powstania „są w znaczący sposób tonowane (…) żeby nie podsycaćad emocji i jed naruszać9.

5 października Churchill wygłosił przemówienie w Izbie Gmin poświęcone powstaniu warszawskiemu. Oświadczył wówczas, że „walka o Warszawę przyniosła temu szlachetnemu miastu okropne zniszczenia, a jego bohaterskiej ludności cierpienia i niedostatki w wymiarze nieporównynywalnym nawet zrowaziana. W rzeczywistości w późniejszych latach zachodni historycy poświęcali powstaniu niewielką uwagę [330].


Septiembre-diciembre de 1944

El 8 de septiembre de 1944 se lanzaron los primeros cohetes V-2, impactando París, La Haya y Londres. Las líneas alemanas se estaban derrumbando y el V-2 era su intento desesperado por salvar la guerra. La fábrica de Dora-Mittelbau estaba en plena producción.

Trescientas millas al oeste de Dora-Mittelbau, el VII Cuerpo se había movido hacia el norte hacia Bélgica. La 3ª División Acorazada se trasladó a Mons, y con la 1ª División de Infantería, se enfrentó al ejército alemán en retirada desde el oeste y tomó 30.000 prisioneros. Los restos de estas unidades, junto con la 4ª División de Caballería y la 9ª División de Infantería, se trasladaron luego al este a lo largo del río Mosa. El 12 de septiembre, la 3ª División Blindada y la 1ª División de Infantería habían llegado a Alemania. En el camino, el soldado de primera clase John Quale había cambiado una Luger alemana que había encontrado por una cámara que no podría haber imaginado las imágenes que luego se conservarían.

El 13 de septiembre, el VII Cuerpo asaltó Aquisgrán. Sin embargo, el avance del VII Cuerpo se estancó debido a problemas de abastecimiento (alimentos y gasolina). El 21 de octubre, después de feroces combates, Aquisgrán había caído en manos del Comando Aliado. La 9.a División de Infantería fue enviada a la batalla sobre las presas del río Roer, un área vital que necesitaba ser asegurada antes de que se pudiera hacer un avance completo a través del río Roer.

Mientras Aquisgrán caía en manos de los aliados, Dora-Mittelbau fue declarado campo de concentración independiente. Aproximadamente 12.000 prisioneros ocuparon ahora el campo de Dora-Mittelbau. Se establecieron varios subcampos, incluidos los ubicados en Harzungen, Ellrich, Niedersachswerfen, Neusollstedt y Nordhausen (el Boelke Kaserne). Los prisioneros demasiado débiles para trabajar en Dora fueron enviados a Boelke Kaserne y simplemente los dejaron morir.

En noviembre, los Cuerpos VII y XIX, bajo una fuerte cobertura aérea, iniciaron su avance hacia territorio alemán. La 1ª y 4ª Divisiones de Infantería y la 3ª División Blindada se unieron a la 104ª División de Infantería (Timberwolf). Después de feroces batallas, Eschweiler y el bosque de Hurtgen cayeron en manos de los aliados. En diciembre, la batalla sobre el río Roer se intensificó y la 5ª División Blindada y la 83ª División de Infantería comenzaron a asegurar la región de la Presa del Río Roer. Al sur, en las Ardenas, los alemanes preparaban una contraofensiva. El 21 de diciembre, el VII Cuerpo regresó a Bélgica y Luxemburgo para enfrentarse al avance alemán.


4 de enero de 1944 - Historia

Cumpleaños famosos por mes:

1 de enero de 1735- Paul Revere, Revolutionary War.

1 de enero de 1752: Betsy Ross, diseñó la primera bandera de EE. UU.

1 de enero de 1895- J. Edgar Hoover, director del FBI

2 de enero de 1920 - Isaac Asimov, escritor de ciencia ficción

3 de enero de 1892- J.R.R. Tolkien, autor de "El señor de los anillos"

3 de enero de 1950- Victoria Principal, Actriz.

3 de enero de 1956- Mel Gibson, actor, director.

4 de enero de 1643 nace Isaac Newton, astrónomo, físico y matemático.

4 de enero de 1937- Dyan Cannon, actriz

5 de enero de 1946 - Diane Keaton, actriz

6 de enero de 1412 - Juana de Arco

7 de enero de 1800- Millard Filmore, decimotercer presidente, (1850-1853)

7 de enero de 1948- Kenny Loggins, cantante y compositor

7 de enero, Katie Couric, presentadora de Today Show

7 de enero de 1964 - Nicolas Cage, actor ganador del Oscar

8 de enero de 1889 - Edward Elijah Perkins, creador de Kool-Aid. Ver el Día Nacional de Kool-Aid

8 de enero de 1926: Soupy Sales, actor de televisión.

8 de enero de 1935 - Elvis Presley, rey del rock 'n Roll

8 de enero de 1942 - Stephen Hawking, físico y autor de renombre mundial.

9 de enero de 1913 - Richard M. Nixon, 37 ° presidente (1969-1974)

9 de enero de 1935: Bob Denver, actor de televisión "Gilligan"

9 de enero de 1951 - Crystal Gayle, cantante de country

9 de enero de 1967 - Dave Matthews, cantante, líder de la banda, compositor de canciones - Dave Matthews Band

10 de enero de 1945: Rod Stewart, cantante de rock.

10 de enero de 1949: campeón de boxeo de peso pesado y creador de "George Foreman Grill".

11 de enero de 1952: Ben Crenshaw, gran golfista

12 de enero de 1944: Joe Frazier, campeón de boxeo de peso pesado.

12 de enero de 1951- Rush Limbaugh, presentador de un programa de entrevistas de radio ultraconservador

12 de enero de 1954 - Howard Stern, radio y televisión "shock jock"

12 de enero de 1955- Kirstie Alley, actriz de televisión

12 de enero de 1964: Jeff Bezos, fundador y director ejecutivo de Amazon.com.

13 de enero de 1919: Robert Stack, actor "Elliot Ness" en el programa de televisión "Untouchables"

13 de enero de 1961- Julia Louis-Dreyfus, actriz de comedia "Elaine" en "Seinfeld Sow"

13 de enero de 1966 - Patrick Dempsey, & quotMcDreamy & quot en el drama televisivo & quotGrey's Anatomy & quot.

14 de enero de 1741- Benedict Arnold, traidor en la Guerra de Independencia de los Estados Unidos.

14 de enero de 1919: Andy Rooney, autor y comentarista de "60 Minutes"

14 de enero de 1941- Faye Dunaway, actriz.

14 de enero de 1968 - LL Cool J, nacido James Todd Smith. cantante, actor de la serie de televisión NCIS Los Ángeles.

El 15 de enero de 1906 Aristóteles Onassis, magnate naviero griego, se casó con Jackie Bouvier-Kennedy.

15 de enero de 1913- Lloyd Bridges, actor, serie de televisión "Sea Hunt"

15 de enero de 1929- Martin Luther King Jr., activista de derechos civiles

15 de enero de 1951- Charo, cantante, bailarina

15 de enero de 1979 - Drew Brees, mariscal de campo de los New Orleans Saints de la NFL.

16 de enero de 1853: Andre Michelin, inventor de neumáticos inflables para automóviles.

16 de enero de 1909- Ethel Merman, cantante

16 de enero de 1935- A.J. Foyt, piloto de carreras

17 de enero de 1706- Benjamin Franklin, inventor, estadista, escritor

17 de enero de 1899- Al Capone, notorio gángster de 1920

17 de enero de 1922 - Betty White, actriz, serie de televisión & quotMary Tyler Moore Show & quot y & quot; The Golden Girls & quot.

17 de enero de 1928- Vidal Sassoon, estilista británico, diseñador de moda.

17 de enero de 1934- Shari Lewis, titiritero infantil de televisión

17 de enero de 1942: Mohammad Ali, anteriormente "Casius Clay", posiblemente el mejor campeón de boxeo de peso pesado de la historia.

El 17 de enero de 1962 nace Jim Carey, actor, comediante.

18 de enero de 1779 - Peter Roget, autor del Tesauro de Roget

18 de enero de 1782- Daniel Webster, político y conferencista

18 de enero de 1882: A.A. Milne, autor de libros de cuentos para niños. Creó a Winnie the Pooh y sus amigos.

18 de enero de 1892: Oliver Hardy, "Ollie" en las comedias de Stan y Laurel.

18 de enero de 1904- Cary Grant, actor

18 de enero de 1913- Danny Kaye, actor cómico.

18 de enero de 1955- Kevin Costner, actor

19 de enero de 1807: Robert E. Lee, General del Ejército Confederado de la Guerra Civil.

19 de enero de 1809: Edgar Allen Poe, autor y poeta, sobre todo historias macabras y de terror.

19 de enero de 1943: Janis Joplin, cantante de rock de los años 60.

19 de enero de 1946: Dolly Parton, exuberante cantante y actriz de country western.

19 de enero de 1947 - Paula Deen, chef, autora de libros de cocina.

20 de enero de 1896: George Burns, comediante.

20 de enero de 1920 Deforrest Kelley, Doctor McCoy en el programa original de televisión "Star Trek"

20 de enero de 1930: Edwin "Buzz Aldrin, astronauta, caminó sobre la luna.

21 de enero de 1738: Ethan Allen, héroe de la guerra revolucionaria.

21 de enero de 1824: Thomas "Stonewall" Jackson, general del ejército confederado

21 de enero de 1924: Telley Savalas, "Kojak" de televisión

21 de enero de 1925- Benny Hill, comediante británico.

21 de enero de 1940: Jack Niclaus, & quot; El oso dorado & quot, uno de los mejores golfistas de todos los tiempos.

21 de enero de 1976- "Baby Spice" de Las Spice Girls

22 de enero de 1934: Bill Bixby, la estrella del "Increíble Hulk"

22 de enero de 1949- John Belushi, comediante, actor, SNL y Blues Brothers

23 de enero de 1737- John Hancock, político, primero en firmar la Declaración de Independencia.

24 de enero de 1917: Ernest Borgnine, actor, sobre todo en la serie de televisión "McHales 'Navy"

24 de enero de 1941 nace Neil Diamond, cantante, compositor.

24 de enero de 1968- Mary Lou Retton, ganó la medalla de oro en Gimnasia, en los Juegos Olímpicos de 1984.

25 de enero de 1931: Dean Jones, actor, "The Love Bug".

25 de enero de 1981- Alicia Keys, cantante, ganadora del Grammy.

26 de enero de 1880 - Douglas MaCarthur, General de la Segunda Guerra Mundial, Cita: "¡Volveré!"

26 de enero de 1925: Paul Newman, actor ganador del Oscar.

26 de enero de 1955- Eddie Van Halen, cantante, banda de rock

26 de enero de 1958- Ellen DeGeneres, actriz, presentadora de programas de entrevistas

26 de enero de 1961 - Wayne Gretzky, "Great One" del hockey

27 de enero de 1756 - Wolfgang Amadeus Mozart, uno de los más grandes compositores musicales de la historia

27 de enero de 1832- Lewis Carroll, escribió "Alicia en el país de las maravillas"

27 de enero de 1921- Donna Reed, actriz de cine y televisión.

28 de enero de 1887- Arthur Rubenstein, pianista clásico

28 de enero de 1936- Alan Alda, Hawkeye Pierce en la serie de televisión "M * A * S * H"

29 de enero de 1843: William McKinley, vigésimo quinto presidente de los Estados Unidos (1897-1901), asesinado mientras estaba en el cargo.

29 de enero de 1880- W. C. Fields, comediante, actor

29 de enero de 1918: John Forsythe, actor, Los ángeles de Charlie, Dinastía.

29 de enero de 1945- Tom Selleck, actor, serie de televisión "Magnum P.I., Blue Bloods

29 de enero de 1954- Oprah Winfrey, presentadora de un programa de entrevistas

30 de enero de 1882: Franklin D. Roosevelt, 32 ° presidente de los Estados Unidos, elegido para cuatro mandatos (1933-1945)

30 de enero de 1922: Dick Martin, comediante.

30 de enero de 1930: Gene Hackman, actor ganador del Oscar, The French Connection.

30 de enero de 1937, Boris Spassky, campeón mundial de ajedrez

30 de enero de 1951- Phil Collins, cantante

31 de enero de 1919: Jackie Robinson, el primer afroamericano en jugar en las Grandes Ligas de Béisbol.

31 de enero de 1923- Carol Channing, actriz, "Hello Dolly"

31 de enero de 1937- Suzanne Pleshette, actriz

31 de enero de 1947: Nolan Ryan, lanzador de Grandes Ligas durante 27 años.

31 de enero de 1981- Justin Timberlake, cantante, miembro de NSYNC, Medio tiempo del Superbowl con Janet Jackson

Tarjetas electrónicas ¡Lo tenemos cubierto con tarjetas electrónicas gratuitas para cumpleaños y casi cualquier otro día festivo, ocasión, evento o ningún evento en absoluto!

Holiday Insights, donde cada día es un día festivo, un día extraño o loco, una celebración o un evento especial. Únase a nosotros en el divertido calendario diario todos y cada uno de los días del año.


2 comentarios

La 3ra División Panzer de Bayerlein y # 8217 efectivamente se escapó, se dio la vuelta y luego atacó de regreso hacia Kirovograd, pero esta fue solo una pequeña parte del panorama general. Además, el artículo decía que las acciones de Bayerlein trajeron éxito y salvación a tres buenas divisiones alemanas. Como figura militar, respeto a Fritz Bayerlein, sin embargo, hay muchos, incluidos algunos de los que fueron ex oficiales en Das Heer que no pensaban mucho en Bayerlein por muchas razones. Además, los combates en Kirovograd y sus alrededores involucraron muchas más divisiones de las que se indica o incluso se menciona en el artículo. Entre las divisiones además de la 3ª y la 11ª división blindada que se han mencionado, también estaban presentes la 14ª división blindada, la 10ª división panzergrenadier y la 2ª división de paracaidistas, más una división de infantería, posiblemente la 336ª división de infantería. Además, el tercer panzer que estalló y luego contraatacó fue solo una parte de una fuerza mucho más grande involucrada en el contraataque. La división de granaderos panzer de Grossdeutschland y la 3a división panzer SS Totenkopf también fueron enviadas como fuerzas de contraataque, apareciendo la GD en primer lugar y en fuerza.En ese momento, desafortunadamente, tanto el 10. ° PZG como el 2. ° Para estaban muy por debajo de la fuerza debido a las grandes pérdidas sufridas durante las retiradas, además, el 2. ° Para había sido enviado a Rusia a fines de 1943 como una & # 8220 brigada de bomberos & # 8221, enviada a donde estaba la lucha. el más pesado para ayudar a detener a los soviéticos. Tanto el 10. ° PZG como el 2. ° Para tenían solo unos 3.000 hombres o menos como fuerza de trinchera en ese momento, y por lo tanto eran unidades con una fuerza deficiente. El artículo es bueno, sin embargo, es lamentable que solo cuente parte de la historia completa.

El escritor bielorruso Vasil Bykau escribió una poderosa novela autobiográfica sobre la batalla, vista desde la perspectiva de un segundo teniente del ejército soviético: Los muertos no sienten dolor (Edwin Mellen Press).


Ver el vídeo: Erich Hepner General of the 4th Panzer Army of the Wehrmacht #4